iNetDoc

کامل ترین منبع دانلود مقاله و تحقیق

اصول و تنظيم و كنترل بودجه دولتي

نوع : word - قیمت :4000

مختصری از مقاله 

فصل اول

كليات بودجه و نقض دولت در اقتصاد

دولت كه نهاد اصلي و پايه در هر سيستم سياسي است زمينه اصي عملكرد بودجه مي‌باشد برحسب تحولاتي كه در زندگي اقتصادي جوامع روي داده حدود و وظايف دولت‌ها هم تغيير كرده‌است.

هرقدر دولت‌ها در برابر جامعه وظايف بيشتري را عهده‌دار گردند به همان نسبت ماليه عمومي و بودجه اهميت بيشتري پيدا كرده‌است و دامنة قوانين مالي وسيع‌تر مي‌گردد، هنگامي كه گروهي از افراد شيوه دفاع خود را در غالب سازمان متشكل كرده‌اند دولت پا به عرصه وجود نهاده‌است.

( شيوه زندگي كه دولت در ايجاد آن كوشش كند)

سنت‌آگوستين مي‌گويد اگر از دولت عدالت برداشته شود هيچ فرقي بين دولت و يك دسته دزد نيست زيرا گروه دزدان نيز دراي رئيس و فرمانروايي هستند، دزدان با يكديگر سوگند وفاداري خورده‌اند و غنائم طبق قانون بين آنها تقسيم مي‌شود و اگر توفيق يابند كه مال ومنال خود را افزايش دهند سرزمينهايي را كه تصرف كند بصورت دولت درمي‌آيد با اين تفاوت كه در مرحله قبلي ياغي و قانون‌شكن لقب مي‌گرفتند و در وضع جديد خود قانون را در دست دارند.

 

دوره ابتدايي( سيستم فئودال)

در قرون وسطي ماليه عمومي در واقع ماليه خصوصي پادشاهان و دستگاه فئودال بود، هزينه دستگاه فئودال از عوايد اتفاقي، حقوق، كمكها، باج، و مالياتها تأمين مي‌شد انجام خدمات عمومي و اجتماعي جزوء وظايف كليساها و اشخاص و طبقات مختلف بود.

 

تحولات صنعت

تحولات عميق و بزرگ اقتصادي و اجتماعي و سياسي در اروپا در قرن 16 به يكباره همه مفاهيمي كه در گذشته درباره مسائل اجتماعي و اقتصادي و سياسي و همچنين مسائل علمي و فلسفي وجود داشت از بين برد و مفاهيم تازه‌اي را جانشين آن ساخت از جمله وسعت يافتن حدود و دامنه وظايف و تكاليف دولت و در نتيجه افزايش اهميت نقش ماليه در سازمان حكومت بود.

نظريه‌هاي اقتصادي در مورد نقش دولت

در قرن 18 (1850) با تحولات صنعت در انگلستان آغاز شد( دوره ليبراليسم آدام‌اسميت) و همراه با انديشه‌هاي كلاسيك بود. دخالت محدود دولت در امور اقتصادي آدام‌اسميت نظريه‌پرداز كلاسيك دركتاب معروف خود ثروت ملل وظايف دولت را:

الف: ايجاد ارتش و نيروي انتظامي، براي حفظ جان و مال از دشمن

ب: برقرارري قوانين لازم، ايجاد دادگاهها و تأسيس نيروي انتظامي داخلي براي برقراري نظم و اعمال قانون و جلوگيري از تجاوز افراد به حقوق يكديگر

ج: فراهم‌نمودن كالا و خدمات مورد نياز

اقتصاددانان كلاسيك ميانه خوبي با دخالت دولت نداشتند آدام‌اسميت معتقد بود اگر عدم تعادلهايي در اقتصاد وجود داشته باشد دست نامرئي هرگونه عدم تعادل را به تعادل خواهد رساند.

× دوره دوم: ( قرن 19- كينري- جان‌ميناردكينز- سوسياليستي دولت‌گرايي، رفاه اجتماعي)

در قرن 19 در واقعه انقلاب اكتبر 1917 و بحران اقتصادي اروپا و آمريكا در سال 1929 الي 1934 سبب شد كه دولت در حوزه اقتصادي نقش بيشتري ايفا كند و نظريه دولت ژاندارم‌متروك و نظريه دولت رفاه اجتماعي جايگزين آن شد يعني آنچه بايد دستهاي نامرئي مي‌بايستي انجام مي‌داد و نداد آرام‌آرام وظيفه دولتها شد و بر دوش آنان قرار گرفت( جان‌مينرادكينز) با انتشار كتاب معروف خود بنام تئوري عمومي اشتغال، بهره‌ و پول از سال 1936 اساس نظريه كلاسيكها را به باد انتقاد گرفت محور اصلي نظريات كينزي گسترش دامنه فعاليت دولت در امور توليدي و اقتصادي و سرمايه‌گذاري دولت براي رسيدن به سطح اشتغال بر كامل قرار داشت، در اين دوره سامان‌دادن نابسامانيها ولو به قيمت برهم‌زدن وضع موجود شد و علاوه بر حفظ نظم و استقلال تأمين عدالت اجتماعي، تأمين رفاه و پيشرفت و سلامت جامعه نيز در حيطه تكاليف دولت درآمد.

 

دوره سوم

اما در ربع پاياني قرن 20 رجعت و بازگستي به سوي انديشه‌هاي دوره اول در اين دوره برگشت روي كرد موزون به نئوليبراليسم توانست انديشه‌هاي دولت‌گرايي، سوسياليستي و كينزي را از صحنه خارج كند، در اين دوره معلوم مي‌شود كه تصميمات اقتصادي در سطح كلان و در شركتهاي تحت پوشش دولت توسط اقتصاددانان گرفته نمي‌شود، بلكه تكنوكرات‌ها هستند كه تصميم مي‌گيرند و سپس براي تصميمات خود توجيه اقتصادي ارائه مي‌نمايند ( اقتصاد بازار+ اقتصاد دستوري). بطور كلي تجربه ثابت نموده‌است دو مدل ساختاري اقتصاد كه شامل اقتصاد با مكانيزم بازار و اقتصاد دستوري مي‌باشد به تنهايي توانسته‌اند به مشكلات اقتصاديي پاسخ صحيح و مناسب دهند و به جرأت مي‌توان گفت كه حتي در كشورهاي سرمايه‌داري نيز مشكل اقتصاد براساس مكانيزم بازار وجود ندارد بلكه اقتصادهاي مختلط و شامل سيستم خصوصي و كنترل عمومي مي‌باشد.

 

نقشهاي دولت( اهداف سياست‌گذاري بخش عمومي)

1- تخصيصي       2 توزيعي        3- تثبيتي           4- قانوني

1-   تخصيصي:  چگونگي استفاده از كليه منابع و امكانات جهت توليد كالا و خدمات عمومي.

2-   توزيعي:  تعديل‌هايي كه در وضع درآمدها و ثروتها صورت مي‌گيرد تا جامعه به شرايطي نائل گردد كه توزيع نهايي عادلانه و يا منصفانه باشد.

3-   تثبيتي: مجموعه خط‌مشيء كه جهت رسيدن به وضع پايداري در قيمت آن رشد مطلوب در توليد است و اشتغال و وجود تناسبي معقول در تراز پرداختها اعمال مي‌گردد.

4-   قانوني: تدابير مربوط به تدوين و حفظ مقررات اقتصادي

 

تاريخچه بودجه:

شروع بودجه و  اهميت آن از وقتي آغاز گرديد كه در اثر كوششها و مبارزاتي كه در طول تاريخ به عمل آمد ابتدا در انگلستان و بعد در ساير كشورها حق وضع ماليات و تصويب مخارج عمومي به متخصصين مردم واگذار گرديد. پيدايش حكومت مشروطه مقررات مهمي كه براي نظارت عموم در دخل و خرج كشور وجود داشت باعث گرديد كه موضوع بودجه به سرعت اهميت زيادي بدست آورده در اوايل قرن 13 در انگلستان اديان و اشراف عدم رضايت خود را از وضع مالياتها بوسيله پادشاهان ابراز نمودند و جان پادشاه انگليس را وادار كردند كه حقوقي براي آنان قائل شود اين حقوق در بندي بنام منشور آزاديها يا منشور كبير كه به امضاي پادشاه رسيد مندرج گرديد. همين حق تصويب مالياتها و عوارض كه در سال 1215 م كه از طرف پادشاه وقت به پارلمان اعطا گرديد در سال 1216م به موجب لايحه حقوقي اين حق به ثبت رسيد نظارت پارلمان در امر تصويب مخارج برنامه خرج دولت و دستگاه اداري از سال 1344 مسيحي آغاز شد در اوايل قرن 18موضوع تهيه و تصويب بودجه و الزام حكومت به اجراي بودجه مصوب در كشور انگليس عملي گرديد و براي اينكه تصويب بودجه داراي اهميت باشد نظارت و كنترل آن نيز به حق پارلمان شناخته شد پس از تكميل جريان صويب و اجراي بودجه در انگلستان به سرعت ساير كشورها آن را قبول كردند و از آن پيروي نمودند، در فرانسه اين جريان با آغاز انقلاب كبير در سال 1789 آغاز شد ولي در آن كشور نيز سال حق پارلمان منحصر به تصويب مالياتها بود و حق تصويب مخارج و نظارت براجراي بودجه از اواخر قرن 19 تصويب شد در ساير كشورهاي جهان آغاز روش منوط به درجه قدرت و ضعف اصول مشروطيت و حقوق و اختيارات مجلس نمايندگان در آن كشورها بود.

 

تاريخچه بودجه در ايران

قبل از مشروطيت شاه شخصي را به نام وزير ماليه مأمور مي‌ساخت بودجه كشور را تنظيم كند با انقلاي مشروطه در زمينه بودجه قوانين رواج يافت كه عمدتاً از قوانين بودجه فرانسه نشأت مي‌گرفت برطبق قوانين اساسي متمم آن مجلس ظاهراً محور قدرت بود، و تصويب بودجه به مجلس واگذار شد. در ايران بودجه در سال 1289(ش) به روش جديد تهيه شد تا سال 1336 در بودجه كل كشور تنها بودجه وزارتخانه‌ها، ادارات دولتي، سازمان برنامه، شركتهاي تابع وزارت صنايع و معادن وشركت ملي نفت نيز به بودجه كل كشور اضافه شد، تا سال 1343 بودجه ايران توسط وزارت دارايي براساس پيشنهاد وزارتخانه‌ها و سازمانهاي دولتي و بررسي هزينه سنوات گذشته و نياز آينده آن تهيه مي‌شد در سال 1344 لايحه بودجه كل كشور از طرف سازمان برنامه به صورت برنامه تنظيم و براي اولين بار بودجه برنامه‌‌اي به تصويب قوه مقننه رسيد.

در سال 1351 دفتر مركزي بودجه سازمان برنامه و بودجه تغيير نام داد و از سال 1365 بودجه عرضي نيز پيوست لايحه بودجه تقديم مجلس شد در سال 1366 قانون محاسبات عمومي جديد با توجه به شرايط بعد از انقلاب به تصويب رسيد.

ضرورت بودجه و بودجه‌نويسي

بودجه‌بندي را فرآيند تخصيص منابع محدود به خواسته‌هاي نامحدود مي‌دانند.

چه چيز، چگونه و براي كه، براي وصول به حداكثر ارضاء و اتفاع از منابع محدود و بايد براي رفع نيازهاي نامحدود، محدود آنچنان ياري جست كه حد متناسب رضايت بدست آيد و اين نخستين تصور بودجه است، بودجه دولت سنجش امكان و هدف است به آن نحو كه حدمتناسب رضايت جامعه بدست آيد پس بايد معيارها وضوابط مقرر گردد و از فنوني پيروي شود، در اينجا برگزيدن نياز روي چشم‌پوشي از نياز ديگر نمي‌توانند تابع ذوق سليقه شخصي باشد و در نتيجه فن بودجه‌نويسي و بودجه‌بندي مطرح مي‌شود.

 

اهميت بودجه:

بودجه دولت از لحاظ حجم و عظمت بزرگترين سندمالي و از لحاظ اهميت مهمترين عامل مستقل و پويا در سطح كلان اقتصادي است كه جهت اداره و پيشرفت اجتماعي و اقتصادي كشور بكار گرفته مي‌شود.

از طريق بودجه است كه دولت مي‌تواند بر سطح متغيرهاي كلان اقتصادي( پس‌انداز ملي، تورم، اشتغال و ) گذارد، بودجه دولت بعنوان وسيله و ابزار قوي و مؤثر قادر است نقايص و كاستيها و بي‌عدالتيهاي اقتصادي جامعه را برطرف سازد و همچنين بودجه دولت ابزاري است كه اگر درست از آن استفاده نشود و يا با دقت تهيه نگردد و دايماً كسري داشته باشد و با استقرار از بانك و به جريان انداختن پول بيشتر از نيازهاي واقعي تأمين شود خود بزرگترين عامل تورمي منفي و مخرب به حال مردم و اقتصاد و كشور و قدرت خريد پول ملي تبديل خواهد شد.



نوع فایل : word
اندازه فایل : 33
قیمت : 4000
خرید