iNetDoc

کامل ترین منبع دانلود مقاله و تحقیق

اقتصاد مقاومتی

نوع : word - قیمت :5000

بخشی از مقاله :

چکیده

اقتصاد مقاومتی چیست؟ راه­های مقابله با آن چیست؟ وظیفه هر یک از ما (مسئولین و مردم) چیست؟ ابزار آن چیست؟ چه استراتژی برای آن اندیشیده­ایم؟

اقتصاد مقاومتی یک فرهنگ است که البته زمینه­های آن برای ما سالیان سال آماده شده است. و الان آماده­ی آرایش مجدد در جهت دفع تعرض دیگری از سوی دشمنان دانا در آشکار و پنهان هستیم در نوشتار با توجه به تعاریف اقتصاد مقاومتی به اتکاء توصیه­ها و نظرات صاحب­نظران این آزمایش مهم را بررسی می­کنیم. با زدودن یاری دهنده­های مختلف آن که همان راهکارهای پیشنهادی است توجه می­کنیم.

تحریم جمهوری اسلامی ایران سابقه­ی طولانی دارد و اهرمی است که از سوی کشورهای غربی و هم پیروان آنها برای مهار ایران برای اهداف خود و افزایش قدرت چانه­زنی با ایرانی­ها اعمال میگردد.

با وقوع انقلاب اسلامی، تحریم ایران به سریالی طولانی تبدیل شده است که هنوز هم ادامه دارد. که برای مقابله با آن در این مقطع زمانی باید ضمن اتکاء به تجربیات گذشته با شناخت و آشنایی بیشتر با پیشنهاد و دورنگری رهبر معظم انقلاب یعنی اقتصاد مقاومتی راه­های مقابله با آن را بررسی کنیم.

کلید واژه: اقتصاد مقاومتی، تعریف اقتصاد مقاومتی

 

مقدمه:

هر حرکتی یا چاره­اندیشی پیرامون رفع یک بحران ناشی از یک مسأله ناخواسته نیاز به یک استراتژی دارد.

استراتژی یعنی ایده، الگو، طرح، نقشه یا روش اجرایی دستیابی به هدف یا انجام یک مأموریت با استفاده مؤثر از منابع و مقدورات ممکن و موجودات که با یک ارتباط منطقی و هماهنگی بین یک سلسله فعالیت­ها برای نیل به هدف نهایی که زمان­بر خواهد بود انجام می­شود.

تعریف علمی­تر آن ........

علم و فن توسعه و کاربرد قدرت­های سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و نظامی ملت به هنگام صلح و جنگ و به منظور تأمین حداکثری پشتیبانی از سیاست­های ملی و افزایش احتمال پیروزی و تقلیل احتمال شکست.

حال طبق بند اول اصل 110 قانون اساسی کشور جمهوری اسلامی ایران مقام معظم رهبری در رأس نظام جمهوری اسلامی نسبت به تعیین استراتژی در جمهوری اسلامی اقدام می­نمایند که بر اساس بند دوم همان اصل بر حُسن اجرای طرح در قالب استراتژی کلان نظارت می­نمایند. و فلسفه­ی نامگذاری­های آغاز سال­های اخیر نیز در راستای همین نکات خردمندانه­ی از سوی رهبری است که با دو نگاه خردنگر و کلان­نگر بر اساس ضرورت­ها و اقتضائات بین­المللی، ملی- منطقه­ای و فرهنگی و اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و امنیتی بوده است و انتخاب عنوان سال 1391 هجری شمسی با نام تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی نشأت گرفته از دورنمای آن بزرگوار بوده است که با پیشینه­ی نمادین گذشته و پیش­بینی حرکات مذبوحانه­ی دشمن دیرینه­­ی اسلام و ایران بوده است.

اقتصاد مقاومتی از راه­حلهای مدبرانه­ی مقام معظم رهبری است که در تاریخ 6/6/1389 اولین بار به عنوان راهکار مقابله با فشارهای اقتصادی دشمن است.

اقتصاد مقاومتی

در ادبیات اقتصاد، معمولا برای حمایت از اقتصاد و به ویژه تولید ملی از واژه­ی (protectionism) اقتصاد حمایتی استفاده می­شود. اما واژه­ی اقتصاد مقاومتی که توسط رهبری به کار برده شده است بسیار فراتر از این لفظ و گستره­ای در عرصه اقتصاد ملی و بین­المللی می‎باشد.

"اقتصاد مقاومتی " که روح مقاومت در آن موج می زند، از صدر تا ذیل اجزای آن، آمادگی برخورد با سخت ترین شرایط وجود دارد و به هیچ وجه با تحریم ها و فشارهای نظام سلطه تضعیف و غافلگیر نمی شود.

البته باید در نظر داشت که پس از چند دهه ژست‌های کاذب لیبرالیسم اقتصادی، پس از بحران مالی اواخر سال 2008 میلادی آسیب‌های جدی بسیاری از کشور‌های پیشرفته غربی و به طور کلی اقتصاد سرمایه‌داری آشکار شد و آرمان دروغین یکه‌تازی نظام تک قطبی سرمایه‌داری غرب به عنوان منجی بشر مدفون شد. بنابراین با توجه به شرایط به وجود آمده الگویی مطلوب برای مقایسه یافت نمی‌شود.

بهتر است با توجه به تأثیر و تأثر متغیر‌های درونی و بیرونی، نقاط ضعف و قوت و منافذ آسیب زننده، کاستی‌ها، فرصت‌ها و تهدید‌ها و از همه مهم‌تر بر اساس دستورات دین مبین اسلام و با مبانی اقتصاد اسلامی و با هدف طراحی و ترسیم الگوی اقتصاد اسلامی – ایرانی اقتصاد ایران راه‌های تحقق اقتصاد مقاومتی واقعی را جست‌وجو کنیم.
 

بی تردید استراتژی اقتصاد مقاومتی دارای شاخصه ها، ابعاد و لایه های فراوان و مختلفی است که توجه صاحبنظران و مسئولین به این موضوع از ضروریات امروز جامعه است و به زعم نگارنده این مساله آنقدر اهمیت دارد که شاید بتوان در عصر کنونی، اقتصاد مقاومتی را به عنوان یکی از مولفه های مکتب اقتصادی اسلام معرفی کرد.

نکته اولیه در این خصوص آن است که اقتصاد کشور باید از نظر قوانین و مقررات، فضای مساعد کسب و کار و سایر شرایطی که رقابت پذیری را در صحنه های جهانی و بین المللی و همچنین در برابر شوک های اقتصادی فراهم می کند، حفاظت شود.
نکته مهم، توجه به تعریف مقاومت واقعی در اقتصاد است. این مقاومت با انسداد و بستن راه‌های آسیب رسان به اقتصاد، با تهاجمی کردن اقتصاد به جای تدافعی بودن آن، با طراحی یک هسته مقاوم جامع پژوهشی، با تنظیم یک نقشه جامع علمی، با بستن منافذ ایجاد حباب کاذب پولی و مالی در اقتصاد و... به وجود می‌آید. به طور اجمالی ویژگی‌های ذیل می‌توانند ما را به اهداف مورد نظر در اقتصاد نزدیک کنند.

البته شايسته است اندیشمندان اقتصادی که دغدغه اصلی آنها ایران اسلامی است به تفصيل به این موضوع بپردازند

پس نتیجه آنکه منظور از اقتصاد مقاومتی یک اقتصاد فعال و پویا است نه یک اقتصاد منفعل و بسته. زیرا مقاومت برای دفع موانع پیشرفت و کوشش در مسیر حرکت تعریف می­شود.

اقتصاد مقاومتی را می‌توان چهارگونه تعریف نمود و چهار الگو از آن یا تركیبی از همه‌ی آنها را در كشور به عنوان پروژه‌هایی ملی پیگیری كرد.

Description: http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_2.gifاقتصاد موازی
تعریف اول از اقتصاد مقاومتی به مثابه‌ی «اقتصاد موازی» است؛ یعنی همان‌طور كه انقلاب اسلامی با توجه به نیاز خود به نهادهایی با روحیه و عملكرد انقلابی، اقدام به تأسیس نهادهایی مانند كمیته‌ی امداد، جهاد سازندگی، سپاه پاسداران و بنیاد مسكن نمود، امروز نیز بایستی برای تأمین اهداف انقلاب، این پروژه را ادامه داده و تكمیل كند؛ چرا كه انقلاب اسلامی به اقتصاد مقاومتی و به نهادسازی‌های مقاومتی در اقتصاد نیاز دارد كه چه بسا ماهیتاً از عهده‌ی نهادهای رسمی اقتصادی برنمی‌آید. پس باید نهادهایی موازی برای این كارویژه ایجاد كند؛ یعنی ما در كشورمان به «اقتصاد پریم» نیاز داریم.
این امر البته به معنای نفی نهادهای مرسوم نیست. كما اینكه اكنون ما همزمان از هر دو نهاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهاد ارتش جمهوری اسلامی برای دفاع از انقلاب بهره‌مندیم. البته این الگو در مدل‌های حكمرانی مرسوم در دنیا و اتفاقاً در كشورهایی كه از تجربه و توان حكمرانی بیشتری برخوردار باشند وجود دارد و این كشورها از نظام‌های چندلایه‌ی سیاستگزاری و اداره‌ی امور عمومی برخوردارند. به عنوان مثال می‌توانیم از حضور همزمان نهادهای دولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، خیریه و بنگاه‌های خصوصی در عرصه‌ی بهداشت و سلامت یا حتی در عرصه‌ی دفاعی و امنیتی كشورهای توسعه‌یافته‌ی غربی نام ببریم. البته مهم‌ترین مشكل این الگو این است كه حسب نیازهای خاص انقلاب اسلامی و در عرصه‌ی اجرا با سؤالات نوینی روبه‌‌رو خواهد بود، زیرا مثلاً هیچ تصوری از «بانك مركزی موازی» در یك كشور و سامان‌بخشی به عرصه‌ی پولی- مالی كشور در دو لایه‌ی دولتی و عمومی وجود ندارد. ‌اما باز هم منطقاً نمی‌توان این الگو را در زمره‌ی مدل‌های اداره‌نشدنی و غیرمعقول به حساب آورد.

Description: http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_2.gifاقتصاد ترمیمی
تعریف دوم از اقتصاد مقاومتی عبارت از اقتصادی است كه در پی «مقاوم‌سازی»، «آسیب‌زدایی»، «خلل‌گیری» و «ترمیم» ساختارها و نهادهای فرسوده و ناكارآمد موجود اقتصادی است. یعنی اگر در رویكرد قبلی می‌گفتیم كه فلان نهاد نمی‌تواند انتظارات ما را برآورده كند، در رویكرد جدید به دنبال آن هستیم كه با بازتعریف سیاست‌های نهادهای موجود، كاری كنیم كه انتظارات ما را برآورند. مثلاً در این تعریف، ما از بانك مركزی یا وزارت بازرگانی می‌خواهیم كه كانون‌های ضعف و بحران را در نظام اقتصادی كشور شناسایی كنند و خود را بر اساس شرایط جدید اقتصادی، تحریم‌ها یا نیازهای انقلاب اسلامی بازتعریف نمایند و در نتیجه عملكردی جهادی ارائه دهند. در مقام تمثیل می‌توان گفت این كار شبیه همان كاری است كه «پتروس فداكار» با فروبردن انگشت خود در تَرَك دیواره‌ی سد انجام داد؛ یعنی باید ترك‌های ساختاری دیوار نهادهای اقتصادی را ترمیم كنیم. این مسأله یعنی ترمیم و مقاوم‌سازی ساختارهای اجرایی و اداری كشور حسب نیازهای مختلف و مقتضیات زمان و مكان هم امری دور از ذهن نیست. كشورهای توسعه‌یافته نیز در برهه‌هایی از تاریخ اقتصادی خود، مجبور به مقاوم‌سازی ساختارهای اقتصادی شدند. مثلاً غرب پس از دو شوك نفتی ۱۹۷۹ و ۱۹۸۳ میلادی، اقدام به جایگزینی سوخت‌های فسیلی با سایر سوخت‌های نوین كرد؛ به‌طوری كه امروزه با قیمت‌های بالای یك‌صد دلار نیز دچار شوك نفتی نمی‌شود. با این توضیحات ما امروز فقط نیازمند عزمی ملی برای اجرای این پروژه‌ی ملی و ارزشی هستیم.

Description: http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_2.gifاقتصاد دفاعی
تعریف سوم از اقتصاد مقاومتی، متوجه «هجمه‌شناسی»،‌ «آفندشناسی» و «پدافندشناسی» ما در برابر آن هجمه است. یعنی ما باید ابتدا بررسی كنیم كه مخالفان ما حمله به اقتصاد ایران و اخلال در آن را چگونه و با چه ابزارهایی صورت می‌دهند. بنابراین وقتی به اقتصاد مقاومتی دست یافته‌ایم كه ابزارها و شیوه‌های هجمه‌ی دشمن را پیشاپیش شناخته باشیم و بر اساس آنها استراتژی مقاومت خود را علیه آنان تدوین و اجرا كنیم. بدیهی است تا آفند دشمن شناخته نشود، مقاومت متناسب با آن نیز طراحی و اجرا نخواهد شد.

Description: http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_2.gifاقتصاد الگو
چهارمین تعریف نیز این است كه اساساً اقتصاد مقاومتی یك رویكرد كوتاه‌مدت سلبی و اقدامی صرفاً پدافندی نیست؛ بر خلاف سه تعریف قبلی كه اقتصاد مقاومتی را یا پدافندی یا كوتاه‌مدت می‌دانستند، این رویكرد چشم‌اندازی كلان به اقتصاد جمهوری اسلامی ایران دارد و یك اقدام بلندمدت را شامل می‌شود. این تعریف هم كه به نظر می‌رسد دور از دیدگاه‌های رهبر معظم انقلاب نیست، رویكردی ایجابی و دوراندیشانه دارد. در این رویكرد، ما در پی «اقتصاد ایده‌آلی» هستیم كه هم اسلامی باشد و هم ما را به جایگاه اقتصاد اول منطقه برساند؛ اقتصادی كه برای جهان اسلام الهام‌بخش و كارآمد بوده و زمینه‌ساز تشكیل «تمدن بزرگ اسلامی» باشد. بدین معنا اساساً در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت،‌ یكی از مؤلفه‌های مهم الگو می‌باید متضمن مقاومت و تحقق آن باشد. در این مقوله است كه اقتصاد مقاومتی مشتمل بر اقتصاد كارآفرینی و ریسك‌پذیری و نوآوری می‌شود.

البته همه‌ی این چهار تعریف از اقتصاد مقاومتی به نوعی با هم رابطه‌ی «عموم و خصوص مِن‌وجه» دارند،‌ منتها برخی كوتاه‌مدت و برخی بلندمدت هستند و البته تركیبی از استراتژی‌های مطلوب را نیز برایمان به تصویر می‌كشند.

 

 

الزامات تحقق اقتصاد مقاومتی

نخستین و مهم­ترین الزام: تحقق اقتصاد مقاومتی که ماهیتاً مردمی است، را باید در ایمان مردم و مسئولین، صداقت، همراهی و ولایت­پذیری آنان که رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها از آن به عنوان روحیه جهادی و استحکام معنویت تعبیر فرموده­اند را یادآور نمود. چرا که جهاد، مقاومت و پایداری تلاشی مضاعف، مقدس و هدف­دار می­باشد که برخور با موانع و رفع موانع را با انگیزههای ارزشی رصد می­کند.

برای اجرای اقتصاد مقاومتی نه به عنوان یک شعار مقطعی و گذرا، بلکه به عنوان یک راهبرد و استراتژی ماندگار باید در قالب بسیج مردمی سازماندهی شد. دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در عرصه­های مختلف امنیتی، نظامی و سیاسی با شکست فاحشی مواجه گردیده­اند و تنها به زعم خودشان به ناکارآمدی نظام اقتصادی ایران اسلامی دل خوش کرده­اند و این را به عنوان یک استراتژی و یک جنگ نرم تمام عیار در تقابل علنی با نظام اسلامی و با استفاده از تحریم­ها برنامه­ریزی کرده­اند. بنابراین باید تدبیر و سازماندهی همه­جانبه و با یک عزم و اراده ملی نسبت به رفع موانع حرکت عظیم اقتصادی اعم از داخلی و یا خارجی اهتمام داشت.

دومین الزام: ضرورت تدوین استراتژی­های بلندمدت (نقشه راه) در حوزه­های نظری و عملی (دانش و صنعت) و توجه خاص به شرکت­های دانش­بنیان در راستای اهداف اقتصادی در دهه پیشرفت و عدالت برای دستیابی به اهداف کلان اقتصادی در برنامه چشم­انداز 20 ساله و اهتمام به اجرای مؤثر سیاست­های اجرایی ابلاغی اصل 24 قانون اساسی که قانون آن هر چند با تأخیر (حدود سه سال پس از ابلاغ سیاست­های اجرایی) بحمدالله تصویب و ابلاغ شده باشیم.

سومین الزام: استمرار راهبرد همت مضاعف و کار مضاعف

توجه جهادگونه به استراتژی همت مضاعف و کار مضاعف در عرصه­های مختلف علمی و فناوری، صنعتی، کشاورزی و سایر کسب وکارها اعم از تولیدی، تجاری و خدماتی که ارتقا بهرهوری و خودکفایی که پیش­نیاز اقتصاد مقاومتی است را به دنبال خواهد داشت.

مقوله بهره­وری و جایگاه آن در پیشرفت اقتصادی از جمله الزامات جهاد اقتصادی است که تحقق اقتصاد مقاومتی را تسهیل و سرعت می­بخشد. اگر از نظر علمی و کاربردی، مهندسی کار و یا همان طراحی مجدد کار را محصول فرایند همت مضاعف و کار مضاعف و از مصادیق آن در عرصه­های مختلف از جمله تولید و اقتصاد بدانیم بنابراین لازمه ارتقاء بهره­وری ملی، توجه و اهتمام به مهندسی کار و تلاش در اجرای مؤثر آن با تکیه بر:

همت مضاعف عزم و اراده قوی در انتخاب و بکارگیری روش­های اصلاحی تولید با هدف کاهش هزینه­های تولید، پیشگیری از اتلاف، منابع و امکانات، ساده کردن عملیات تولید و خدمات در راستای افزایش بازدهی و بهره­وری است.

کار مضاعف، به­کارگیری مجموعه توان­های فیزیکی (یدی، تجربی و مهارتی) و فکری (خلاقیت و نوآوری) افراد با انگیزه­های ارزشی و با روحیه جهادی میسر خواهد بود.

چهارمین الزام: استمرار و اهتمام به اجرای استراتژی اصلاح الگوی مصرف

راهبرد اصلاخ الگوی مصرف که با تدبیر حکیمانه مقام معظم رهبری مدظله­العالی از سال 88 شروع گردید. برکاتی را برای مردم و نظام اسلامی به ارمغان آورده است که می­طلبد، فرهنگسازی و بر اساس آموزه­های دینی و ارزش اسلام ترویج و استمرار یابد. با عنایت به این نکته مهم و اساسی که منابع و پتانسیل­های در اختیار انسان­ها محدود بوده و از طرفی نیازها و خواسته­های بشری نامحدود می­باشد. بر این اساس افراد، جوامع و دولت­ها تلاش می­کنند بین کمیابی و محدودیت منابع و خواسته­ها و نیازها که متأسفانه نامحدود نیز می­باشد نوعی توازن و تعادل ایجاد نمایند، که امروزه در عصر اطلاعات و ارتباطات (عصر دانایی) در شرایط متحول و پویای جهانی نیازهای بشری با سرعت بیشتری در حال تغییر و تحول بوده و کمیابی منابع نیز محسوس­تر از گذشته است. با وجود تحولات علمی، تکنولوژی و توسعه دانایی­های بشر در کنترل و بهره­برداری از منابع نگرانی­های زیادی در نحوه ایجاد تعادل بین امکانات و نیازهای رو به تزاید انسان­ها وجود دارد. کشور اسلامی و عزیز ما نیز از این مهم مستثنی نمی­باشد، با این تفاوت که جمهوری اسلامی ایران بر اساس مبانی فقهی و اسلامی به مسائلی چون، کسب روزی حلال، بهره­گیری از اخلاق اقتصادی، پرهیز ازمال حرام، پرهیز از تجمل­گرایی و مصرف­گرایی، پرهیز از خرید کالاهای تولید کشورهایی که با نظام اسلامی ما دشمن هستند، توجه به روابط اقتصادی بین مردم و روابط اقتصادی خارجی توجه دارد.

بنابراین با استفاده بهینه از منابع و امکانات خدادادی، مصرف به­جا و درست از منابع استراتژیک از جمله نفت و گاز،؛ برق و معادن و مراتع تعادل علمی و منطقی را بین نیازها و خواسته­های فردی، خانوادگی، اجتماعی و پتانسیل و منابع در اختیار فراهم آورد و از هرگونه افراط و تفریط، اسراف، تجمل­گرایی و مصرف­گرایی، پرهیز و با مدیریتی کارا و اثربخشی مبتنی بر ارزش­ها بستر و زمینه تحقق اقتصاد مقاومتی را فراهم آورد.

پنجمین الزام: توجه جهادگونه به تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی

با گذشت بیش از سه دهه از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و گذر از مقاطع حساس و سرنوشت­ساز و حضور حماسه­ای مردم و مسئولین در جهادهای امنیتی، نظامی، سازندگی و جهاد در عرصه­های علمی و فناوری و دستیابی به نوآوری­های بزرگی در حوزه­های مختلف همچون انرژی هسته­ای- اصلاح جهادگونه ساختار اقتصادی با اتکاء بر تولیدات داخلی و بی­نیازی به واردات مصرفی و افزایش صادرات غیرنفتی یک ضرورت انکارناپذیر است.



نوع فایل : word
اندازه فایل : 31
قیمت : 5000
خرید