iNetDoc

کامل ترین منبع دانلود مقاله و تحقیق

پروژه بررسی فضای مجازی و علل پیدایش فیلترینگ

نوع : word - قیمت : 12000

بخشی از پروژه :

فهرست

فصل اول

بررسی فضای مجازی و علل پیدایش فیلترینگ

مقدمه... 2

1-1 بررسی فضای رایانه ای و مرزبندی آنها 3

1-1-1 رابطۀ بین فضاي واقعی و فضاي رایانه ای... 3

1-1-2 مرزها در فضاي رایانه اي... 3

1-2 مرزهای فضای مجازی... 4

1-2-1  فیلترها 4

1-2-2  کدهاي مخابراتی... 5

1-2-3 کارتهاي اعتباري... 6

1-2-4 کدهاي اینترنتی... 6

1-3 مدیریت مرزهاي فضاي رایانه اي از سوي حکومت ها 7

1-4 فضای سایبر. 8

1-4-1 ویژگی های فضای سایبر. 8

1-4-2 ابعاد آسیب‌های ناشی از اینترنت و فضای سایبر. 9

1-4-3 بررسی آسیب های فرهنگی و روانی فضای سایبر. 9

1-4-4 دلایل رجوع مردم به مطالب هرزهنگاری... 14

1-5 علل و زمینه پیدایش فیلترینگ.... 15

1-6 دلایل فیلیترینگ اینترنت در کشورهای مختلف... 16

1-7 تعریف فیلترینگ.... 16

1-8 بررسی موضوعات فیلترینگ در کشورها 16

1-8-1 بررسی موضوعات فیلترینگ در قاره آمریکا 16

1-8-2 بررسی موضوعات فیلترینگ در قاره اروپا 17

1-8-3 بررسی موضوعات فیلترینگ در کشورهای مسلمان.. 18

1-8-4 مصادیق محتوای مجرمانه بر اساس مقررات و قوانین جمهوری اسلامی.. 18

 

 

فصل دوم

مبانی فیلترینگ و روش های اعمال آن

 

مقدمه. 21

2-1 مبانی فیلترینگ در اینترنت... 21

2-2 روش های فیلترینگ در اینترنت... 21

2-2-1 سطح بندي محتواي وب سايت... 21

2-2-2 مسدود کردن مکان یاب جهانی.. 21

2-2-3  فيلتر از طريق کليد واژه. 22

2-2-4 فیلترینگ هوشمند محتویات... 22

2-2-5 فیلترینگ از طریق (DNS). 22

2-2-5 فیلیترینگ از طریق پروکسی.. 23

2-2-6 فیلترینگ از طریق مسیریاب ها(Router). 24

2-2-7 فیلترینگ با استفاده از سانسور افزارها(censorware). 24

2-2-8 فیلترینگ از طریق مسدود کردن پورت ها 24

2-2-8 فیلیترینگ معکوس.. 25

2-2-9 لیست سیاه و سفید. 25

2-3 فیلترینگ در ایران. 26

2-4 طرح یکپارچه سازی فیلیترینگ.... 29

2-5 روش های فیلترینگ در کشور های مختلف... 29

2-6 خصوصیات سیستم های جدید. 29

2-7 فیلترینگ هوشمند، توضیحات فنی و چالش های پیش رو. 30

 

 

 

 

 

فصل سوم

ترفندهای عبور از فیلترینگ

مقدمه. 36

3-1 ترفندهای عبور از فیلتر 36

3-1-1 تغییر ISP. 36

3-1-2 تغییر سرور DNS. 37

3-1-3 دستکاری URL. 37

3-1-4 استفاده از کش (Cache) موتورهای جستجو. 38

3-1-5 شبکه‌های نظیر به نظیر (Peer to Peer). 39

3-1-6 پروکسی. 39

3-1-7 استفاده از سایر پروتکل ها 39

3-2 آشنایی پروکسی. 40

3-2-1 بالا بردن امنیت شبکه. 40

3-2-2 اعمال مدیریت بر کاربران.. 41

3-2-3  کش کردن (Caching) 41

3-2-4 حفظ هویت.. 41

3-2-5  تحت نظر گرفتن و سرقت اطلاعات... 41

3-2-6 گذشتن از سد سانسور (فیلترینگ). 41

3-3 پورت پروکسی. 42

3-4 آدرس پروکسی. 42

3-5 پروکسی عمومی. 42

3-6 پروکسی فیلتر کننده 43

3-7 توانایی های SwitchProxy. 44

3-7 -1 نصب SwitchProxy. 44

3-7-2 استفاده از SwitchProx. 47

3-7-3 تنظيم SwitchProxy. 47

3-7-4 افزودن يك پراكسي پايه. 48

3-7-5 تنظيم هاي پراكسي استاندارد. 50

3-7-6 افزودن يك ليست از پراكسي‌ها براي سوييچ كردن خودكار. 52

3-7-7 شماره پورت آدرس IP. 52

3-7-8 استفاده از SwitchProxy.. 55

3-7-9 معايب و ريسك ها 55

3-8  Tor (The Onion Router) 55

3-8-1  احتیاجات برای استفاده از شبكه Tor 56

3-8-2  سازگاری Tor با نرم افزار SOKCS. 56

3-8-3 مزايا و ريسك ها 57

3-9  وی پی ان و تونل زنی. 57

3-9-1  تونل زنی. 58

3-10 وی پی ان(VPN) 59

3-10-1 مزایا 60

3-10-2 معایب و ریسک ها 60

3-11 استفاده از OpenVPN.. 61

3-11-1 راهنمائی هایی برای نصب و راه اندازی OpenVPN.... 61

3-11-2 کلاینت.. 61

3-11-3 سرویس دهنده 61

3-11-4 مزایا و ریسک ها 62

3-12 نحوه کار Proxy (فیلترشکن). 62

3-12-1 خطرات استفاده از نرم افزارهای فیلتر شکن.. 63

3-13  دیوار آتش.. 64

3-13-1 دیواره های آتش در دو رده کلی قرار می گیرند.. 65

3-13-1-1 دیواره آتش مبتنی بر میزبان (Host-based Firewall). 65

3-13-1 -2 دیوار آتش مبتنی بر ترافیک(Router-based Firewall)  66

3-13-2 قواعد دیواره آتش.. 66

3-13-3  ویژگی های شبکه ایمن. 66

3-13-4  دیواره آتش یک راه حل نهایی نیست زیرا: 66

3-13-5 استراتژی امنیتی می بایست بر مبنای زیر باشد.. 66

3-13-6 دیوارهای آتش از چهار فن آوری مشهور استفاده می نمایند که عبارتند از  67

3-13-6- 1 دیواره آتش پالاینده بسته (Packet Filtering). 67

3-13-6-2 دیواره آتش پالاینده هوشمند (Stateful Inspection)  67

3-13-6-3 دیواره آتش لایه گذر (Circuit Level Gateway). 68

3-13-6-4 دیواره آتش لایه کاربردی (Application Level Gateway)  69

 

 

 

                                                            فصل چهارم

نتیجه گیری

مقدمه. 71

4-1 چگونگی تشخیص یک سایت فیلتر شده. 71

4-2 تحلیل یافته ها 71

4-3 چالش های بحث برانگیز فیلترینگ.... 71

4-4 نتیجه گیری... 72

4-5 پیشنهادی برای اعمال فیلترینگ در ایران.. 72

4-5-1 احراز هویت کاربران قبل از ورود به اینترنت... 72

4-5-2 راهکارها و پیشنهاد های اخلاقی در استفاده صحیح از فضای مجازی... 73

منابع...........................................................................................................................................................................................75

فهرست شکل ها......................................................................................................................................................................77

فهرست جداول.........................................................................................................................................................................78

 

 

 

 

 

 

 

چكيده :

    در دنیاي کنونی، جهان از طریق شبکه اینترنت به شدت متداخل شده و فواصل دور، بسیار نزدیک و در جوار یکدیگر قرار گرفته است. این شبکۀ جهانی، فرصت ها و امکانات زیادي براي حکومت ها و ملت ها فراهم ساخته است، اما نگرانی هاي فزاینده اي نیز در حفظ ارزش هاي حیاتی و امنیت ملی به وجود آورده است اثرات فضاي رایانه اي نه تنها کشورهاي جهان سوم، بلکه کشورهاي صنعتی را نیز دچار نگرانی کرده است.

اهداف اصلی این مطالعه معرفی فضای مجازی ، تاثیرات مثبت و منفی آن بر روی جامعه بشری ، لزوم ایجاد سانسور اینترنتی، بررسی روش های فیلترینگ اینترنتی و همچنین نحوه ی دور زدن این روش ها برای خلاصی یافتن از فیلترینگ مجازی است. مطالعه حاضر از نظر روش توصیفی _ تحلیلی است به طوریکه در این تحقیق سعی شده است علاوه بر تصویر سازی درست از فضای رایانه ای و بیان رابطه آن با فضای واقعی و تاثیرات مخرب این فضا همچنین ارائه ی راهکارهای فنی در عنوانی به نام « فیلترینگ اینترنتی» برای جلوگیری از این تاثیرات مخرب و همچنین ارائه روش هایی برای دور زدن این راهکارها در مواقعی که فیلترینگ به اشتباه اعمال شده باشد.

     روش و ابزار گردآوری این مطالعه کتابخانه ای و فیش برداری از مطالب معتبر موجود در فضای مجازی است.نتایج تحقیق نشان داد که حکومت ها با قاعدهمند کردن، فیلتر کردن، کد دار کردن، محدود کردن و سایر کارها، نسبت به فضای رایانه ای واکنش نشان می دهند تا از این طریق بتوانند چالش ها و آسیب های ناشی از این فضای جدید را بر امنیت ملی و عمومی جوامع خود تا حد امکان کاهش دهند.

     کلمات کلیدی: فضای مجازی- دیوار آتش- روش های فیلترینگ- ترفندهای عبور از فیلترینگ- پروکسی.

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

در این فصل به ارائه یک جمع بندی از علل پیدایش فیلترینگ و روش های رایج اعمال آن به صورت کلی می پردازیم و در پایان پیشنهاداتی ارائه می دهیم که امیدواریم با به کارگیری آنها توسط مسئولین بتوانیم فضای مجازی ایمن و سالمی داشته باشیم و از آن به نحو احسنت در جهت اهداف صحیح استفاده کنیم.

چه هنگام با پیغام فیلترینگ مواجه می شویم

    اطلاعات مربوط به سايت‌هاي اينترنتي در كامپيوترهايي قرار دارند كه در شرايط خاص به طور دائم به شبكه اينترنت متصل هستند؛ به اين كامپيوترها سرور مي‌گويند. روي هر سرور ممكن است يك تا هزاران سايت قرار داشته باشد. آدرس هر سرور يك عدد چهار بخشي است كه به «آي‌پي» معروف است. در واقع آدرس اصلي هر سايت هم يك عدد چهار بخشي يا همان آي‌پي است. براي سهولت در دسترسي به سايت‌ها نام‌هاي دامنه به وجود آمدند.نحوه مشاهده سايت در كامپيوتر شما به اين صورت است كه پس از تايپ آدرس در مرورگر اينترنتي (برنامه‌اي كه با آن صفحات اينترنت را مي‌بينيد مثل اينترنت اكسپلورر، موزيلا يا اپرا)، مرورگر دستور مشاهده صفحه را تفسير مي‌كند و به شبكه اينترنت مي‌فرستد. اتصال شما به اينترنت از طريق يك شركت ارائه خدمات اينترنتي ( ISP ) انجام مي‌شود.

در اين شركت ارائه خدمات اينترنتي، نرم‌افزار فيلترينگ نصب شده است. وقتي درخواست شما به شركت اينترنتي مي‌رسد، نرم‌افزار درخواست شما را بررسي مي‌كند و اگر جزو ليست ممنوعه نباشد اجازه ديدن صفحه به شما داده مي‌شود ولي اگر سايت جزو صفحات اينترنتي ممنوعه باشد شما با پيغام فيلترينگ مواجه خواهيد شد. شناسايي صفحات ممنوعه و فيلتر كردن آنها به روش‌هاي مختلفي انجام مي‌شود. متداول‌ترين روش‌هايي كه در ايران مورد استفاده قرار مي‌گيرند همان هایی هستندکه در فصل سوم بررسی آنها پرداختیم.

 تحلیل یافته ها

    برای مقابله با فیلترینگ یک روش جامع و واحد وجود ندارد، بلکه انتخاب روش مناسب باید با توجه به عوامل متعددی انجام شود. از جمله نوع فیلترینگ، مسائل مالی، مسائل قانونی و غیره...

شیوه‌های مختلفی برای انجام فیلترینگ وجود دارد که سانسورگران بر حسب شرایط و نیازها، یکی از آنها را انتخاب می کنند. متأسفانه ما نمی‌توانیم در شناسایی نوع فیلترینگ به شما کمک کنیم. بنابراین، این خودتان هستید که باید نوع  فیلترینگی را که در منطقه شما استفاده می شود شناسایی کرده و بر اساس آن، راهکار مناسب مقابله را انتخاب کنید.

      نکته دیگری که در انتخاب روش مقابله اهمیت دارد این است که آیا شما برای این کار بودجه‌ای در نظر گرفته‌اید یا نه !  اگرچه در حالت عادی روش های زیادی وجود دارند که شما می توانید به رایگان از آنها برای عبور از فیلتر بهره بگیرید ولی این روش ها در مقایسه با روش های پولی از اعتبار و کارایی بسیار کمتری برخوردارند. اکثر این روش ها خیلی زود توسط اداره فیلترینگ شناسایی و خنثی می شوند و شما ناچار خواهید شد تا به دنبال روش های جدید باشید. تجربه نشان داده وقت و هزینه‌ای را که شما در مدت یک سال برای پیدا کردن پروکسی ها و فیلترشکن های عمومی و سایر روش های رایگان خرج می کنید بیشتر از روش های پولی است.

چالش های بحث برانگیز فیلترینگ

    به نظر مي رسد فيلترينگ از جمله مباحث پايان ناپذير در عرصه اطلاع رساني آنلاين باشد که نظرات و چالش هاي مختلفي را در پي داشته است. تباين فيلتر و سانسور محتواي وب با اصل آزادي دسترسي به اطلاعات و درعين حال انتشار افکار و عقايد مختلف که گاه در جهت مخالف منافع اجتماعي گام برمي دارند از جمله اين چالش هاي بحث برانگيز است. در عين حال انتشار برخي اطلاعات مخرب در وب و آساني دسترسي به اين گونه اطلاعات،  لزوم کنترل انتشار اطلاعات را ايجاب مي کند. به اين منظور در هر جامعه اي، بسته به نوع نگرش هاي موجود در آن نسبت به امر فيلترينگ، استفاده از نرم افزارهاي کنترل دسترسي به محتواي وب کاربرد دارند. برخي از نرم افزارها صرفا به عنوان ابزاري براي نظارت بيشتر والدين بر وب گردي هاي فرزندان شان در جوامع غربي شناخته مي شوند که از جمله آنها مي توان به «Cyberpatro  » نام برد که نرم افزاري محدود و در سطح استفاده در يک سيستم خانگي است. اما اين مورد در باره نرم افزارهايي مانند «Smartfilte  »  کاربرد آن تا حد نصب در سرورهاي بزرگ وبي در سطح ملي تفاوت دارد. نرم افزارهاي کاربردي در امر فيلترينگ از مکانيزم هاي خاصي براي پالايش دسترسي به اطلاعات استفاده مي کنند که بسته به نوع و کاربرد آنها، اين مکانيزم ها نيز متفاوت است.

نتیجه گیری

با توجه به نگرش خاص مذهبي و سياسي در ايران، استفاده از نرم افزارهاي فيلترينگ و کنترل محتواي وب امري اجتناب ناپذير است اما اين امر نبايستي حق دسترسي به اطلاعات را چنان تحت الشعاع قرار دهد که دستيابي به منابع علمي و فکري مورد نياز افراد با مشکل مواجه شود. توسعه سيستم فيلترينگ هوشمند و ناکارايي آن در ابتداي به کارگيري، نشان از ضعف عمده در امر کنترل محتواي وب دارد و در اين مورد ديدگاه هاي سياسي مفرط در سطوح بالاي جامعه نيز خالي از اشکال نيستند. در اين راستا توصيه مي شود با استفاده از فاکتورهايي همچون: بومي سازي نرم افزارهاي فيلترينگ، آموزش کاربران وب در جهت استفاده بهينه از منابع اطلاعاتي آن، تجهيز کتابخانه هاي عمومي به رايانه هاي متصل به شبکه وب و آموزش مراجعه کنندگان با نحوه جستجوي اطلاعات علمي در آن، درجه بندي سطوح دسترسي به اطلاعات در بخش هاي مختلف آکاداميکي جامعه، شفاف سازي بحث فيلتر وکنترل محتواي فارسي و درعين حال تلاش براي افزايش محتواي علمي و ارزشمند به فارسي در اينترنت از جمله راهکارهايي است که مي تواند مقوله فيلترينگ و کنترل دسترسي را در سطح کشور به نحو مطلوب تري کاربردي نمايد.

پیشنهادی برای اعمال فیلترینگ در ایران

احراز هویت کاربران قبل از ورود به اینترنت

دبیر شورایعالی فضای مجازی از اجرای نظامنامه پایش و پالایش محتوای فضای مجازی در کشور خبر داد و گفت: براساس این طرح مجموعه ای از اقدامات سلبی و ایجابی برای سالم سازی فضای مجازی کشور اجرایی می‌شود.

مهدی اخوان بهابادی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آخرین وضعیت اجرای پروژه فیلترینگ هوشمند برای وبگاه ها و وبسایت های اینترنتی اظهار داشت: فیلترینگ هوشمند در قالب یک قسمت از نظامنامه پالایش محتوای کشور محسوب می‌شود که قرار است بزودی اجرایی شود.

وی با بیان اینکه نظامنامه پالایش محتوای فضای مجازی در کشور جامع است و در آن لزوما اقدامات سلبی به تنهایی دیده نشده است، ادامه داد: پیش از این در زمینه فیلترینگ سایت های اینترنتی فقط برخورد سلبی صورت می گرفت اما در نظامنامه پالایش محتوای فضای مجازی کشور مجموعه ای از اقدامات سلبی و ایجابی برای سالم سازی فضای مجازی کشور اجرایی می‌شود.

دبیر شورایعالی فضای مجازی با تاکید بر لزوم هوشمند سازی پالایش فضای مجازی تصریح کرد: به طور قطع با هوشمندسازی پالایش و فیلترینگ کشور میزان نارضایتی کاربران از اینترنت کشور کاهش پیدا خواهد کرد.

دکتر اخوان ادامه داد: هوشمندسازی فضای فیلترینگ سایت های اینترنتی به راه اندازی شبکه های داخلی کمک می کند و باعث ایجاد و حمایت از مراکز داده داخلی و ارائه انواع خدمات بومی درفضای مجازی مانند ایمیل و جستجوگر می‌شود. این خدمات نیز به تدریج کاهش هزینه کاربران و افزایش کیفیت خدمات را به همراه خواهد داشت چرا که کاربران با تمایل خواستار استفاده از نرم افزارهای ایرانی خواهند بود.

به گفته دبیر شورایعالی فضای مجازی خدمات اجباری در حوزه فضای مجازی به هیچ عنوان پاسخگو نخواهد بود.

به گزارش مهر، مهدی اخوان بهابادی پیش از این نیز از بررسی طرحی خبر داده بود که در راستای تغییر نظام پالایش و فیلترینگ فعلی اینترنت، کاربران قبل از ورود به اینترنت و استفاده از آن احراز هویت شوند تا امکان تفکیک فیلترینگ برای گروههای مختلف مردم وجود داشته باشند.

وی در این باره گفت: یکی از برنامه های شورایعالی فضای مجازی، بررسی پیشنهادی برای اعمال متفاوت فیلترینگ برای گروههای مختلف مردم از لحاظ سن و شغل است که در این راستا باید کاربر قبل از استفاده از اینترنت، احراز هویت شود تا امکان تفکیک خدمات فیلترینگ برای کاربران وجود داشته باشد؛ برای مثال سطح دسترسی به اینترنت برای یک پژوهشگر و یک بازرگان باید با یک نوجوان و دانش آموز متفاوت باشد و در این راستا ابعاد اجرایی این پیشنهاد در مرکز ملی فضای مجازی در دست بررسی است.

راهکارها و پیشنهاد های اخلاقی در استفاده صحیح از فضای مجازی

·       پیشنهاد می‌شود برای مطالعات تکمیلی متغیرهای دیگری از قبیل منطقه جغرافیایی، جنسیت افراد، نوع تحصیلات و.... مورد مطالعه و پژوهش قرار گیرد.

·       پیشنهاد می‌شود برای هر کدام از سئوالات فرعی مطرح شده در مقدمه تحقیقات جداگانه صورت پذیرد.

·       پیشنهاد می‌شود از سالم سازی فضای اینترنت غفلت نکرده و در حد توان برای پالایش آن کوشش کنیم.

·       پیشنهاد می‌شود فقط جنبه های منفی این فضا را نبینیم بلکه نگاه مثبت به آن می تواند انگیزه بهره برداری بهتر را در ما زنده نگه دارد مثلا از طریق فضای مجازی می توانیم محتوای تولیدات خود به زبان فارسی را افزایش دهیم در حالی که کتاب های ما تیراژ پایینی دارند و رادیو و تلویزیون ما محدود به خودمان است.

·       پیشنهاد می‌شود انسان های معتقد و متخلق به اخلاق دینی تربیت کنیم؛ زیرا ملکه های اخلاقی نهادینه شده در وجود فرد او را از رفتارهای ضد اخلاقی در فضای واقعی و مجازی برحذر خواهد داشت. اگر فضای مجازی را مقید به حوزه دین کنیم در این صورت کاربران و ساکنان این دنیای مجازی متاثر از آموزه های دینی صبغه های اخلاقی خود را خواهند داشت که تجاوز به حریم دیگران و مشاهده صور قبیحه و ورود به کازینوها و قمارخانه های مجازی را برخود حرام می دانند. در این صورت بروز و ظهور ملکات اخلاقی که ثمره تقوا و پرهیزکاری است در فضای دینی مجازی قابل درک و مشاهده خواهد بود.

·       برای یک متدین پذیرش اصول اخلاق و فناوری نه تنها سخت و دشوار نیست که آن را سازگار با طبع و عقاید خود می داند. لذا عمل و پایبندی به این اصول در فضای دینی مجازی از او یک متخلق به اخلاق فناوری می سازد و از آنجا که اخلاق با دو اصل امر به معروف و نهی از منکر رواج می یابد و رونق می گیرد در فضای دینی مجازی نیز این دو اصل می تواند احیاء شده و امر به معروف و نهی از منکرها با ابزار وب شبیه سازی و در دنیای مجازی شناور می‌شود.

·       پیشنهاد می‌شود ما در جهان دیجیتال و فضای مجازی باید تمرکز گرا باشیم و بدانیم که در اینترنت به دنبال چه چیزی هستیم و هر پنجره جدیدی را باز نکنیم.

·       پیشنهاد می‌شود ورود به فضای مجازی برای کودکان با محدودیت ساعت، همراهی والدین و خودداری از هرزگی باشد.

·       پیشنهاد می‌شود اخلاق را بر اساس آموزه های قرآن کریم نشر و گسترش دهیم چرا که سند راهگشای بشر به سمت سعادت تنها همین راه است.

·       پیشنهاد می‌شود دستگاههای فرهنگی، تبلیغات گسترده ای به منظور اطلاع‌رسانی در خصوص پیامدهای مثبت و منفی استفاده از فضای مجازی در حوزه های مختلف انجام دهند. مسلماً پیشگیری همیشه بهتر از درمان است.

·       پیشنهاد می‌شود در خصوص آثار منفی وابستگی به مباحث وتصاویر و فیلم های مستهجن در اینترنت به خانواده ها و والدین اطلاعات لازم از طریق رسانه های جمعی بویژه تلویزیون، رادیو، روزنامه ها و مجله ها داده شود. در صورت نیاز می توان برنامه های مستندی تهیه کرد ودر آن افراد تجارب منفی خود را برای عبرت آیندگان بیان نمایند.

·       پیشنهاد می‌شود میز گردهای تخصصی با حضور کارشناسان و متخصصان رشته های مذهبی، اخلاقی، جامعه شناسی، روان شناسی و ارتباطات برای بحث و تبادل نظر و بررسی ابعاد مختلف آن تشکیل گردد.

·       پیشنهاد می‌شود از طرف مسئولان مربوطه اعتیاد به اینترنت جدی گرفته شود زیرا جوانان و نوجوانان یک کشور سرمایه های ارزشمندی هستند که آینده یک کشور بدست آنها ساخته می‌شود وبه عزم و اراده آنها بستگی دارد، آشنایی این قشر عظیم با فناوری های روز دنیا از وظایف حتمی آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. بنابراین آشنایی درست و صحیح با مسائل فرهنگی اجتماعی آن می بایست در سر فصل دروس دوره های مختلف آموزشی قرار گیرد.

 

 

 

 

مقدمه

    تحولات و پیشرفت هاي حاصل از فناوري اطلاعات و ارتباطات باعث شکل گیري فضاي جدیدي با عنوان «فضاي رایانه اي» شده است. با شکل گیري این فضا، ظرفیت ها و پتانسل هاي مثبت و منفی بالایی در اختیار کاربران قرار گرفته است که در اینجا، ظرفیت هاي منفی آنکه سبب چالش، آسیب و ناامنی در جامعه می شود، مدنظر است.

فناوري اطلاعات و ارتباطات به مثابه بنیاد جامعه اطلاعاتی از دو بخش فناوري ارتباطی )قدیمی و نوین مانند تلفن، نمابر، فناوري پخش، ماهواره، تلویزیون کابلی، کابل هاي نوري پهن باند) و فناوري اطلاعاتی (رایانه ها، نرم افزارها و...) تشکیل شده اند. در دهه 1980 و1990 سه نوآوري مهم، پیوند میان فناوري ارتباطاتی و اطلاعاتی را هر چه آسان تر و عملی تر کرده اند:

1- اختراع کابله اي نوري پهن باند و با ظرفیت انتقال حجم عظیمی از اطلاعات در شکل متن، تصویر، صدا، گرافیک و جایگزینی آنها به جاي سیم هاي مسی؛

2- رقومی سازي فرآیند داده ها و اطلاعات در اشکال گوناگون؛

3- اختراع ابزاري به نام مودم.

 چنین نوآوري هایی سبب پیدایش شبکه هاي الکترونیکی و ابر بزرگراه هاي اطلاعاتی شد. از طریق این شبکه ها این امر امکان پذیر شد که اطلاعات میان رایانه ها در سراسر جهان در واحد 24 ساعته تبادل شود ]1.[ به علاوه، وجود و گسترش مباحث منتقدان حاکمیت کشوري نتیجۀ پیشرفت انقلاب فناورانه است، مباحث زیادي در این مورد ارائه شده که در اینجا احتیاج به توضیح بیشتري نیست، اما عمدتاً مبحث پیشرفت انقلاب تکنوترونیک، تکنولوژي بدون الکترونیک، نظام ارتباطات و گسترش عادات و رسوم صنعتی را در برمیگیرد. تمامی این صنایع زیر بنایی فناورانه، اقتصادي و جامعه شناختی، حاکمیت ملی را تضعیف می کند.]2[ در این راستا، همۀ حکومت ها و کشورها براي انطباق خود با وضعیت جدید و تقویت حاکمیت ملی خود در فضاي جدید، به تلاش و تکاپو براي نوسازي و تکامل ساختار و سازمان هاي خود در قالب طراحی راهبردها و برنامه ریزي هاي جدید می پردازند. در این بین یکی از راهبردهاي مهمی که کشورها جهت کنترل فضاي رایانه اي نیازمند اجراي آن هستند، شکل دهی به مرزبندي هایی در این فضا براي جلوگیري از چالش ها و آسیب هاي ناشی از آن بر کشور و جامعه خود است. حکومت ها مرزهاي جدیدي براي واپایش و مدیریت فضاي رایانه اي و اعمال حاکمیت خود بر این فضا ایجاد کردند تا از این طریق بتوانند در برابر این چالش هاي جدید و آسیب هاي ناشی از آن بر حکومت و جامعۀ در درون کشور خود، ایستادگی کنند. شکل دادن به این مرزبندي هاي جدید و ارائه راهبرد مدیریت این مرزبندي، براي قاعدهمند کردن آن است، تا از این طریق آسیب ها و چالش هاي ناشی از فضاي رایانه اي بر فضاي واقعی کشور را کاهش داده و از سوي دیگر از ظرفیت هاي مثبت و مفید آن براي توسعه و پیشرفت کشور نهایت بهره را ببرند. بر این اساس، از آنجا که مرزبندي هاي جدید شکل گرفته در فضاي رایانه اي، یکی از الزامات دوران معاصر است، بنابراین تلاش براي تبیین این مرزبندي ها و ارائه راهبرد مدیریتی آنها، نه تنها می تواند گام مثبتی براي مقابله با ناامنی ها، چالش ها و آسیب هاي این فضا بر فضاي واقعی کشور باشد بلکه یکی از ضرورت هایی است که حکومت ها باید توجه ویژهاي به آن نشان دهند.

 

 

1-1 بررسی فضای رایانه ای و مرزبندی آنها

 1-1-1 رابطۀ بین فضاي واقعی و فضاي رایانه ای

     با توسعۀ فناوري هاي اطلاعاتی و ارتباطی وتغییرات و تحولات ناشی از آن، از جمله شکل گیري فضاي رایانه اي، زندگی انسان به صورت هاي مختلف دچار تغییر و تحولات متعددي شده است. با شکل گیري این فضا که داراي ظرفیت ها و توانایی هاي بالایی در زمینه هاي مختلف است، زمینۀ حضور فعالیت ها و حضور انسان ها به صورت گسترده در فضاي رایانه اي فراهم آمد . در این راستا، فضاي رایانه اي در فضاي واقعی، داراي تأثیرات گوناگونی بر جوامع است که در قالب مزایا و معایبی در جامعه، جلوه گر خواهد بود. بنابراین میتوان اقرار کرد که این فناوري ها ابزاره ایی صرف نیستند، بلکه بر شیوه هاي ارتباطاتی بشر و نیز فرآیندهاي اندیشه و خلاقیت او نیز تأثیر دارند و آنها را تحت الشعاع قرار می دهند. ]3[ بر این اساس، در زمینه رابطۀ بین فضاي واقعی و فضاي سایبر، می توان گفت که فضاي سایبر به هیچ وجه یک فضاي بیطرف و خنثی نیست. این فضا متشکل از فرصت ها و آسیب هاي متعددي است که پیش روي افراد، گروه ها، جوامع، حکومت ها و دولت ها است. در این راستا باید با کسب آگاهی و شناخت دقیق و واقع بینانۀ این فضا به صورت ها و از جنبه هاي مختلف، میزان بهرهبرداري از فرصت هاي ناشی از این فضا را بالا برد و تا سر حد امکان تهدیدات و آسیب هاي ناشی از فضاي رایانه اي بر کشور، حکومت، دولت، جامعه و حتی فرد را کاهش داد تا بتوان خود را براي رقابت ها، جنگ هاي رایانه اي، چالش هاي رایانه اي و... از یک سو و از سوي دیگر، پیشرفت هاي آتی که بیشتر آنها ناشی از فضاي رایانه اياست، آماده کرد. در این زمینه باید توجه داشت که فضاي رایانه اي چیزي جدا از فضاي واقعی نیست، فضاي رایانه اي، فضایی است که تحت تأثیر فضاي واقعی به وجود آمده است و به صورت متقابل بر آن تأثیر می گذارد و از آن تأثیر می پذیرد. به طور کلی، میتوان گفت که فضاي رایانه اي مانند سایۀ فضاي واقعی است که هر اتفاقی و تغییر شکلی که در فضاي واقعی رخ دهد، باعث تغییر و دگرگونی در فضاي رایانهاي نیز می شود. البته با این تفاوت که فضاي رایانه اي مانند یک سایۀ بدون تأثیر و نقش در فضاي واقعی نیست،این فضا به صورته اي مختلف و در اشکال مختلف فضاي واقعی را تحت تأثیر قرار می دهد و باعث شکل گیري دنیاي جدیدي در ارتباط با فضاي واقعی شده است که مسائل و مشکلات و راه حله اي مختلفی را به فضاي واقعی ارائه میکند]4[.

 1-1-2 مرزها در فضاي رایانه اي

در دنیاي کنونی، جهان از طریق شبکه اینترنت به شدت متداخل شده و فواصل دور، بسیار نزدیک و در جوار یکدیگر قرار گرفته است. این شبکۀ جهانی، فرصت ها و امکانات زیادي براي حکومت ها و ملت ها فراهم ساخته است، اما نگرانی هاي فزاینده اي نیز در حفظ ارزش هاي حیاتی و امنیت ملی به وجود آورده است اثرات فضاي رایانه اي نه تنها کشورهاي جهان سوم، بلکه کشورهاي صنعتی را نیز دچار نگرانی کرده است. براي مثال، ژاك شیراك در سال 1996 اظهار داشت؛ «تسلط زبان انگلیسی بر اینترنت، باعث شده است تا فرهنگ و زبان فرانسه و دیگر زبانهاي مهم جهان در خطر نابودي قرار گیرند.»]5[. همچنین در این زمینه می توان به بحث رخنه گرها اشاره کرد که اطلاعات محرمانه و امنیتی کشورهاي دیگر را مورد حمله قرار می دهند و در جنبه هاي مختلف سیاسی و... مورد استفادة حکومت ها و گروه هاي مختلف در جهت رسیدن به اهداف خودشان قرار میگیرد.  در ایندر این راستا، با پیشرفت فناورانه، بسیاري از حکومت ها در پی ارائۀ راهبردي براي کنترل و مدیریت ارتباطات الکترونیکی که از مرزهاي سرزمین آنها عبور می کنند، از طریق متوقف کردن یا قاعده مند کردن جریان اطلاعات پاسخ دادهاند]6[. هر چند، کنترل جریان اطلاعات به عنوان یک دل مشغولی و نگرانی اولیه در منازعات سیاسی و نظامی همواره مورد توجه حاکمیت ها بوده است. براي مثال، در طول جنگ سرد، غربی ها به ارسال برنامه هاي رادیویی از آلمان غربی به آلمان شرقی و همین طور از هنگ کنگ به چین اقدام کردند. عناصر فناوري قدیمی، همچون رادیو و تلویزیون، متمرکز و وابسته به بسامدها بودند، لذا حکومت ها توانستند با پرداخت هزینه هاي ارسال پارازیت، واپایش خود را ادامه دهند]7[. اما با این وجود، این مطلب تعجب آور نیست که با توسعۀ فضاي رایانه اي، شبکه به دنیاي «واقعی» متصل شده و واقعیت حقوقی، داخل فضاي رایانه اي شده است، جایی که جنبه هاي مختلفی از مسایل، مانند جنگ رایانه اي، حملات رایانه اي، تشکیل ارتش رایانه اي، تشکیل پلیس رایانه اي، قوانین مالیاتی، حقوق مالکیت معنوي، تجارت الکترونیک و... حکومت ها را واداشته تا نسبت به تنظیم حقوق فضاي رایانه اي، تحولات فضاي رایانه اي و ظرفیت هاي فضاي رایانه اي، چاره اندیشی کنند و به صورت هاي مختلف، تلاش هایی در زمینه ارائۀ راهبردي در برابر این چالش ها و ناامنی ها براي قاعده مند کردن و تنظیم آن صورت دهند]8[. در این راستا، مانند فضاي واقعی که گام نخست دفاع از تمامیت ارضی، هویت ملت، شهروندان و برقراري امنیت در داخل کشور، مدیریت مرزها است، در فضاي رایانه اي نیز گام نخست دفاع حکومت ها از تأثیرات منفی و ناامنی هاي فضاي رایانه اي بر فضاي واقعی درون کشور، مدیریت مرزهاي موجود در این فضا است. بر این اساس، شناخت مرزهاي موجود در این فضا و مدیریت این مرزها، نقش مهمی در برقراري نظم و امنیت در کشور دارد. در ادامه، مرزهاي موجود در فضاي رایانه اي آورده شده و مشخصات آن ها در زیر آمده است.

1-2 مرزهای فضای مجازی

  الف)فیلترها  ب)کد های مخابراتی  ج)کارت های اعتباری  د)کد های اینترنتی

1-2-1  فیلترها

امروزه حاکمیت حکومت ها نمی تواند اجازه دهد که آثار مضر و مخرب یک فعالیت برخط در دنیاي اتم ها، به کشور و شهروندانش سرایت کند، همان گونه که یک حاکمیت نمی تواند اجازه دهد بمب ها و موشک ها از جاي دیگري، سرزمین آنها را مورد حمله قرار دهد]9[. از آنجا که در بسیاري از کشورها، اینترنت به یک رسانۀ عمومی تبدیل شده است، همین امر باعث شده تا فشار متقابلی به سیاست گذاران وارد شود تا براي آن، همانند دیگر رسانه هاي ارتباط جمعی نظیر رادیو، تلویزیون یا دیگر رسانه ها مقرراتی وضع کنند]10[. حکومتها با فناوري فیلتر کردن محتویات اینترنت و دیگر رسانه هاي عمومی، امکان دسترسی کاربران به محتویات آنها را واپایش میکنند، ظهور فیلترهاي شبکه جهانی وب نمونه اي از این روند است. این فیلترها نرمافزارهایی هستند که هدفشان جلوگیري از پخش محتواهاي ناخوشایندي است که هویت، امنیت و... کشور، دولت و ملت را مورد حمله قرار می دهد و چالش ها و مشکلاتی را براي آن ایجاد میکند. در این راستا، مهندسان نرم افزار، «نظام خط مشی گزینش محتواي اینترنت» را به وجود آورده اند و پیشگامان اینترنت نیز از آنها حمایت میکنند. این سامانه، یک معیار فیلترگذاري است که حفاظت از سامانه هاي گوناگون ارزیابی در فضاي رایانه اي را میسر میکند هدفشان جلوگیري از پخش محتواهاي ناخوشایندي است که هویت، امنیت و... کشور، دولت و ملت را مورد حمله قرار میدهد و چالش ها و مشکلاتی را براي آن بر اساس این سیستم، صفحه هاي وب با برچسب خاصی علامت گذاري می شود و کاربران، مرورگران وب و تأمین کنندگان خدمات اینترنتی، می توانند مانع دسترسی به تمام صفحه هاي داراي ارزیابی خاص شده یا فقط امکان دسترسی به صفحه هاي داراي ارزیابی خاص را فراهم سازند]11[. سامانه هاي فیلترینگ مانند سامانۀ خط مشی گزینش محتواي اینترنت، از لحاظ داخلی نه تنها ابزاري براي اعمال محدودیت فرهنگی و سانسور شخصی تلقی میشود، بلکه براي سرکوب سازماندهی دموکراتیک، ابزارهایی را تأمین می کنند، یعنی گرگی در لباس گوسفند هستند]12[. براي مثال، کشور چین در این زمینه باور دارد که راهبردي نسبت به تنظیم اینترنت و اعمال حاکمیت و واپایش آن، به صورت «محو آنچه ناخواسته بوده و حفظ آنچه خوب است.» دارد. حکومت چین معتقد است، اینترنت ابزاري براي کمک به تجارت است و فقط این بخشها در اینترنت قابل اهمیت بوده و اطلاعات دیگر مشمول حمایت مخصوص نخواهند بود. در واقع، چین به نوعی خواهان آن است که کلیۀ اطلاعات، غیر از زمینه هاي تجاري را از دسترس خارج کند، بنابراین دسترسی به محتویات خارجی و نیز اطلاعات خارج از زمینه هاي مذکور نیاز به اجازة حکومت دارد. در این خصوص نیز دسترسی آزاد به اینترنت در داخل مرزهاي چین محدود به تعداد اندکی از اشخاص انتخاب شده بوده و بیشتر آنها نیز در ارتباط با استفاده هاي علمی و صنعتی از رایانه است]13[. بر اساس این دیدگاه، تمامی عقایدي که با ایدئولوژي کسانی که رسانه را در اختیار دارند در تضاد باشد، فیلتر میشوند، به گونه اي که مخاطبان نمی توانند چیز دیگري را بشنوند مگرآنچه در دستورالعمل آمده است]14[. در کل می توان گفت؛ فیلترها از سوي حکومت ها، دولت ها، گروه ها و... به عنوان مرزهایی براي جلوگیري از ورود اطلاعات ناخواسته و صدمه زننده و خروج اطلاعات محرمانه و مهم، عمل می کنند. به طوري که حکومت ها و...، از آنها در راستاي اهداف خود براي جلوگیري از ورود اطلاعات مضر و خطرناك براي امنیت و همبستگی کشور و دیگر زمینه هایی که با منافع ملی و حکومتی در تضاد باشد، در فضاي رایانه اي بهره می برند. هر چند در نگاه نخست، این مرزبندي و ایجاد مانع از طریق فیلترها در فضاي رایانه اي، از سوي کاربران موضوع قابل قبولی نمی باشد، اما باید روشن شود که فیلترها در فضاي رایانه اي همچون مرزها در فضاي واقعی می باشند و همۀ کشورهاي جهان از جمله ایالات متحده، کشورهاي اروپاي غربی و سایر کشورهاي جهان، هر یک به صورت ها و درجات مختلف از آن براي جلوگیري از ناامنی، حملات رایانه اي و ... استفاده میکنند. بر این اساس، کشورها می توانند با مدیریت موثر و بهینۀ این مرز در فضاي رایانه اي، ضمن فراهم آوردن زمینه استفاده و بهرهمندي گسترده از امکانات و تسهیلات فضاي رایانه اي براي شهروندان خود، از ورود اطلاعات ناخواسته، چالش ها، حملات رایانه اي و... نیز جلـوگیري به عمـل آورند. براي مثال چنان که شاهد هستیم در ایالات متحده که ادعا شده کشوري است که در آن آزادي بیان و آزادي اطلاعات اهمیت فوق العاده اي دارد، دولت این کشور با توجه به چالش هایی که از طریق فضاي رایانه اي براي این کشور به وجود آمده است و آن را با مشکلات متعددي در این زمینه مواجه کرده است،شروع به قاعده مند کردن و تصویب حقوق جدید براي جلوگیري از تهدیدهاي ناشی از اینترنت در کشور کرده است.

1-2-2  کدهاي مخابراتی

     همۀ ما روز به روز به سرعت و قدرت پردازش مخابرات وابسته تر می شویم، اما در واقع فضاي نوین مخابرات یک فضاي جهانی آن چنان هموار و یک دست نیست که پیام ها بدون هیچگونه اصطحکاك و برخورد، بتوانند جریان یابند]15[. همچنان که می دانیم، پس از رادیو و تلویزیون، شناخته شده ترین دستگاه مخابراتی در دنیا، تلفن است. همزمان با پیشرفت هاي گوناگون مخابرات، موضوعات جدیدي از مسائل خط مشی ملی و جهانی پدیدار می شود. اتحادیه بین المللی مخابرات که بخشی از مسئولیت آن استاندارد کردن مخابرات در سراسر دنیا است، از طریق انجمن مشاورة تلگراف و تلفن، برنامه شماره گیري جهانی را طرح ریزي کرده است که در آن، به هر کشور، یک کد دو یا سه رقمی براي متمایز شدن از دیگر کشورها داده شده است]16[. اتحادیه بین المللی مخابرات به وسیلۀ دادن این شماره هاي مخصوص به کشورها، مرزبندي بین آنها قائل شده است و هرگونه تبادل و ارتباط بین آنها را با این کدها قابل شناخت و متمایز از دیگري کرده است. بر این اساس، می توان گفت با وجود شکل گیري سامانه هاي مخابراتی که توانایی برقراري ارتباط در سطوح بین المللی را دارا می باشند، مرزبندي هاي بین کشورها در شکل جدید کدهاي مخابراتی و سایر کدهاي خاص کشورها، به وجود آمده اند. از آنجا که سامانه هاي مخابراتی پایه و اساس شکل گیري فضاي رایانه اي را تشکیل می دهند و هنوز در اکثر کشورها، وسیلۀ اصلی ارتباط از طریق تلفن است، این کدهاي مخابراتی را می توان به عنوان یکی از مرزهاي موجود در فضاي رایانه اي نام برد.

1-2-3 کارتهاي اعتباري

در اوایل دهه 1960 نوع دیگري از خدمات، به نام کارت هاي اعتباري به صورت گسترده اي مورد قبول عموم مردم واقع شد]17[. کارت هاي بین المللی همان گونه که از اسمش استنباط می شود، کارتی است که در بیش از یک کشور قابل استفاده باشد، بنابراین با بیش از یک ارزکار دارد. دارندة این کارت ها میتواند در کشورهاي مختلف (طرف قرارداد) به خرید یا اخذ پول اقدام کند. با توجه به مشکلاتی که در زمینۀ تبدیل ارز و مبادلات ارزي بین صادر کنندة کارت و پذیرنده آن پیش می  آید، لزوم ایجاد یک سامانه مشترك بانکی در سطح جهانی، براي ارائه خدمات بین المللی، احساس میشود. براي این منظور، معمولاً بانک ها و مؤسسات مالی که تمایل دارند کارت هاي بین المللی صادر کنند، به عضویت سازمان هایی همچون ویزا و مستر کارت در می آیند]18[.

نحوه ی کارکرد کارت های اعتباری: کارتهاي اعتباري بر اساس نوع خاصی از کد مخصوص کشورها که در ادامه با کد خاص شخص تکمیل می شود، ارز را از کشوري به کشور دیگر انتقال می دهند و مرزهاي مالی و اعتباري کشورها را براي انتقال ارز در داخل خود نگاه داشته اند و به حکومت ها این توانایی را داده_ اند که براي جلوگیري از خروج بیش از حد ارز، پول شویی و... از کشور، از طریق کارت هاي اعتباري، دست به اعمال محدودیت هایی براي میزان انتقال ارز بزنند که این خود نشان دهندة نوع جدیدي از مرز در فضاي الکترونیکی و رایانه اي است.

1-2-4 کدهاي اینترنتی

در راستاي تحولات صورت گرفته در عرصۀ فناوري هاي اطلاعاتی و ارتباطی و آسان و به صرفه شدن دستیابی به اینترنت، اینترنت به مهمترین سامانه الکترونیکی در جهان تبدیل شده است، این روند، بسیاري از مردم جهان را به یکدیگر متصل کرده است. در راستاي تکامل اینترنت و شکل گیري فضاي رایانه اي، این فکر در بین کاربران ایجاد شد که سامانۀ الکترونیکی اینترنت فضایی بدون مرز است و هیچ قاعده، قانونی و حاکمیتی ندارد. اما واقعیت موضوع چیز دیگري را نشان می دهد و آن این است که در این فضاي رایانه اي به هر کشور، براي مجزا شدن از سایر کشورها، یک پسوند داده می شود که نشان دهندة جدایی هاي کشورها در این سامانۀ الکترونیکی است. بر این اساس باید گفت که در فضاي رایانه اي، براي هر کشور کدهاي خاصی برگرفته از حروف اصلی آن کشور تعریف شده است. در این راستا، براي روشن تر شدن موضوع، یک آدرس اینترنتی رسمی در کشور ایران در زیر مورد بررسی قرار میگیرد.



نوع فایل : word
اندازه فایل : 124
قیمت : 12000
خرید