iNetDoc

کامل ترین منبع دانلود مقاله و تحقیق

پایان نامه بررسی درون مایه‌های اجتماعی در شعر مشروطه، با تأکید بر اشعار سید اشرف الدین گیلانی و عارف قزوینی

نوع : word - قیمت :15000 - تعداد صفحه : 113

بخشی از پایان نامه : 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

چکیده

مقدمه .......................................................................................................................... 1

فصل اول : کلیات ....................................................................................................... 2

 فصل دوم : اوضاع سیاسی و مقدمات پیدایش مشروطه خواهی در ایران ........................ 6

عوامل سیاسی و اقتصادی تأثیر گذار بر نهضت مشروطه..................................................... 7

 عوامل اجتماعی و فرهنگی تأثیر گذاربر نهضت مشروطه ................................................... 8

فصل سوم: شعر مشروطه و تحوّل تاریخی ..................................................................... 11

شعر عصر مشروطه ....................................................................................................... 12

سبک شعر مشروطه ....................................................................................................... 13

مختصات شکلی ........................................................................................................... 16

مختصات زبانی ............................................................................................................ 18     

مختصات ادبی .............................................................................................................. 19

مختصات فکری (درون مایه‌های )شعر مشروطه ................................................................ 21

فصل چهارم : بررسی زندگی وویژگی شعری تعدادی از شاعران دوره مشروطه ............... 32

شاعران دورۀ بیداری....................................................................................................... 33

ملک الشعراء بهار........................................................................................................... 33

ادیب الممالک فراهانی................................................................................................... 34

ایرج میرزا..................................................................................................................... 35

میرزا علی اکبر خان دهخدا............................................................................................. 36

فرخی یزدی ................................................................................................................. 36

ابوالقاسم لاهوتی .......................................................................................................... 37

میرزادۀ عشقی .............................................................................................................. 38

عارف قزوینی ............................................................................................................... 39

سید اشرف الدین حسینی (نسیم شمال)........................................................................... 46

 

فصل پنجم: بررسی درون مایه‌های اجتماعی شعر مشروطه با تأکید بر اشعار عارف قزوینی  و

 سید اشرف الدین حسینی............................................................................................. 59

بررسی درون مایه ها و مضامین اجتماعی شعر مشروطه با تاکید بر اشعار عارف قزوینی و

سید اشرف الدین گیلانی................................................................................................ 60

وطن............................................................................................................................ 61

خصلت ضدّ استبدادی و ضدّ استعماری............................................................................ 77

آزادی........................................................................................................................... 87

قانون............................................................................................................................ 89

زن حقوق اجتماعی و تعلیم و تربیت................................................................................ 92

اخذ علم و صنعت......................................................................................................... 95

 توده مردم و  زحمتکشان و رنجبران ............................................................................... 96

 فصل ششم: نتیجه گیری .............................................................................................. 99

منابع و مآخذ................................................................................................................. 102

 

چکیده

    به نظر می‌رسد رابطۀ ادبیات و شرایط اجتماعی از نوع تأثیر و تأثّر متقابل است. در پیدایش و جهت گیری‌های جریان‌های شعری همواره دو دسته عوامل دخالت دارند: عوامل برون متنی و عوامل درون متنی. شرایط اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی از عوامل برون متنی مؤثّر بر شعر وادبیات می‌باشند. محقق ادبی می‌داند که ضمن قائل شدن به هویتی مستقل برای شعر،  شرایط محیطی خلق ادبی را هم نباید نادیده گرفت. چنانکه ادبیات نیز تأثیر خود را بر مؤلفه‌های گوناگون زندگی بشری نهاده و الهام بخش مردم و انگیزۀ حرکت‌ها و جنبش‌ها و بستر مهم تحوّلات جامعه بوده است. به همین سبب کمتر دوره‌ای را می‌توان پیدا کرد که حلقۀ اتّصال آفرینندگان آثار ادبی با مردم و جامعه به کلّی قطع شده باشد. با نگاهی به آثار بر جسته‌ای چون شاهنامۀ فردوسی، خمسۀ نظامی، کلیّات سعدی، عارف قزوینی ودیگران تأیید کنندۀ این ادعاست.پژوهش حاضر بر این است، که به بررسی درون مایه‌ها و مضمون‌های اجتماعی شعر مشروطه بپردازد، و از آن جا که پرداختن به شعر همۀ شاعران این دوره به پژوهش‌های گسترده‌تری نیاز دارد، به دوشاعر ملّی - مردمی این دوره، یعنی عارف قزوینی و سید اشرف الدین حسینی( نسیم  شمال) پرداخته می‌شود.

امید که شعر ایشان بتواند معرّف کلیّت شعر دورۀ مشروطه باشد.

کلمات کلیدی: شعر، درون مایه‌ها، رویکرد اجتماعی، دورۀ مشروطه

مقدمه

ادب مشروطه از پگاه پدیداری آن تا به روزگار ما، منابعی در خود پرورانده که هر کدام تصویری از آن را در ذهن ما رسم می‌کند. از نوشته‌های کهن تا نو نوشته‌ها، جملگی آنها برای من عزیزند و حرفی نو برایم داشته‌اند. هرچند، بر این باور یقین دارم، که هر اثر یا پژوهشی نو، بر تحقیقات پیش از خود متّکی و استوار است، و از آن بهره‌مند می‌گردد. چنانچه که به گفتۀ فرزانه توس« سخن هرچه گویم همه گفته‌اند/ بر باغ دانش همه رفته‌اند».

شعر فارسی، در صد سال اخیر تجربه‌های متعدّد و متنوّعی را از سر گذرانده، که در طول هزاره، هیچ گاه تا این غایت، مسیری متفاوت را طی نکرده بود. تحوّلات شگفت انگیز دنیای جدید، ادبیات را نیز دستخوش تحوّل نموده و به سمت قلمروهای جدید سوق داده است.

پرسش این است، اندوختۀ شعر فارسی از آن سالهای مبارزۀ ضدّ استبدادی و ضدّ استعماری چیست؟ و میراث با ارزش متفکّران و شاعران آزادی خواه مشروطه برای نسل‌های آینده چه بوده است؟

سابقۀ پژوهش در شعر مشروطه تقریباً بر همۀ ادب دوستان معاصر روشن است و نیک می‌دانند تا کنون آثار بسیاری پیرامون ادبیات این عصر منتشرشده است. گرچه، هنوز ناگفته‌ها و نانوشته‌ها پیرامون جنبه‌های کمتر شناخته شدۀ آن وجود دارد، که می‌توان بحث آن را در پژوهش‌های آینده پیش کشید.

کتاب ارزشمند« از صبا تا نیما» نوشتۀ «یحیی آرین پور» در زمینۀ تاریخ ادبیات این دوره در دست است، که بی‌شک اوّلین مرجع برای هر پژوهشگری در زمینۀ شعر معاصر می‌تواند قرار گیرد. همچنین کتاب «یامرگ یا تجدّد» نوشتۀ ماشاءالله آجودانی» است که در هر مقالۀ آن به توضیح و بررسی جنبه‌های خاصّی از شعر و ادب این دوره و تحوّلات آن پرداخته است. پس از این، کتاب‌های دیگری نیز نوشته شده که البتّه معیارهای هنری نویسندگان آنها با هم تفاوت داشته است.

در این پژوهش توانستم فرضیاتی که بر ذهنم چیرگی داشت با گزینش عنوان‌های فصل‌های پنج گانه وشرح، آنها را به اعتبار و اثبات برسانم. در فصل ششم نیز نتایج به دست آمده از این بررسی، توضیح داده شد. و در پایان، منابعی که از آنها در این پژوهش بهره‌مند گشته‌ام با مشخصات کامل ثبت نموده‌ام.

با امید به این که، تلاش بنده در پیشگاه استادان ادب دوست و فرهنگ پرور مورد قبول و در نظر آید.

و آخرین سخن، از کمک‌های ارزندۀ همۀ دوستان و عزیزانم که بیدریغ مرا مورد لطف خویش قرار دادند و همواره از همدلی و حضورشان سرشار بوده‌ام، صمیمانه سپاسگزاری می‌نمایم.

بیان مسأله

 تحوّلی که شعر و ادب در عصر مشروطه( عصر بیداری) پشت سر گذاشت در همۀ دوره‌های تاریخ ادبیات تا آن زمان بی سابقه بوده تغییری که در تمام شئون زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان روی داده وادبیات هم انعکاس این ارزش‌های اجتماعی را و همۀ همّت خود قرار داد. این ادبیات از دربارها و انحصار طبقات ممتاز خارج گردید و در اختیار تودۀ مردم قرار گرفت. و به دلیل همان گرایش و مردمی‌شدن شعر وادبیات، زبان ادبی آن نیز به سادگی کشیده شد. از آنجا که ادبیات و بویژه شعر در هر زمان آیینۀ اندیشه و احساسات مردم زمان خود است، در این برهۀ حساس از تاریخ نیز، شعر، بازتاب اندیشه‌ها و آرمان‌های مردم زمان خود، با زبانی تازه گردید.

 

1-2 پیشینه تحقیق

مقالات وکتاب‌های بسیاری با عنوان شعر مشروطه، ویژگی‌های آن، زمینه‌های تحوّل ادب، مشروطه، مضمون‌ها  و اندیشه‌های تازۀ آن، از سالهای گذشته و تاکنون منتشر شده است. از جمله برجسته‌ترین این آثار به مقالات 18سال گذشته نوشتۀ دکتر « ماشاء الله آجوداتی» اشاره می‌کنم که به شکل یک مجموعه به نام « یا مرگ یا تجدّد» چاپ و نشر شده است. این کتاب ارزنده، پیش زمینه‌ها و نظریه‌های ادبیات مشروطه را همراه باتحوّل سبک، و زمینه‌های تاریخی،مضمون‌ها و تحقیقات جدید پیرامون مشروطیت را با نگاهی تازه به تصویر می‌کشد.

همچنین اثر مبسوط و ارزشمند« از صبا تا نیما» نوشتۀ « یحیی آرین پور» در زمینۀ تاریخ ادبیات و وقایع تاریخی و اشخاص در این دوره بسیار شایان توجه است.

آثار استاد شفیعی کدکنی باعنوان‌های « ادوار شعر فارسی» و مقالۀ« تلقی قدما از وطن»- بیان نظرات و تلقی‌ای که قدما در مورد وطن داشتهاند- می‌باشد. در « ادوار شعر فارسی» تحوّلات شعر فارسی در صد سال اخیر مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است و در حقیقت طرح مختصر اما نسبتاً منظمی از یک دورۀ صد ساله را پیش روی خواننده و پژوهشگر قرار می‌دهد.

البته، ازنخستین آثاری که در زمینۀ ادبیات مشروطه به رشتۀ تحریر در آمده و از ارزش تاریخی نیز برخوردار است، کتاب « تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورۀ مشروطیت» از « ادوارد براون» است. این کتاب اطّلاعات مفید و مستندی راجع به نشریات و ادبیات این دوره به دست می‌دهد.

نیز، کتاب ارزندۀ « چهار شاعر آزادی»از «محمد علی سپانلو» که زندگی و احوال چهار شاعر برجستۀ این دوره را  همراه با بررسی و ویژگی شعری آنها به نمایش می‌گذارد.

و دیگر « تاریخ مشروطه ایران» از « احمد کسروی» با اطّلاعات تاریخی مفید از عصر مشروطه، « ادبیات سیاسی ایران در عصر مشروطیت» از « عبدالرحیم ذاکرحسین» که می‌توان آن را تاریخ ادبی- سیاسی یا فرهنگ سیاسی هفتاد و دو سالۀ میهن عزیزمان  ایران از استقرار نظام مشروطیت تا پایان آن عصر، به شمار آورد.

همچنین« چشم انداز شعرمعاصر ایران» ازدکتر «سیدمهدی زرقانی» چشم انداز روشنی از جریان‌های شعری و ویژگی‌های فنی و هنری هر شاعر به دست می‌دهد. و به شکل اختصاصی‌تر، وضعیت شعر سنّتی را در یک زمینۀ مقایسه‌ای با شعر نو، در روزگار معاصر مشخص می‌کند. آثار دکتر«یعقوب آژند» با عنوان‌های « ادبیات نوین ایران» و « تجدّد ادبی در دورۀ مشروطه» ادبیات مشروطه را که یک سر، حق طلب و زندگی طلب، برای تودۀ ملت ایران نه برای قشری خاص است به تصویرمی‌کشد و گاهی با پشتوانۀ فکری جهت گیری منطقی هم می‌کند و آن رامعنادار می‌سازد. «چون سبوی تشنه» ادبیات پایداری مردم ایران و «جویبار لحظه‌ها» ادبیات معاصر فارسی از «دکتر محمدجعفر یاحقی» که سعی نموده است در کتاب اخیر نظم و نثر معاصر را ( بعد از بیداری) به صورت مستقل و به شکل یک جریان فکری و ذوقی مشخص و تا حدودی جدا، از پدیده‌های تاریخی اعلام کند. و به ادبیات فارسی در خارج از ایران نیز بپردازد. در این قسمت، شایسته است برای جلوگیری از طولانی شدن کلام به این تعداد از آثار منتشر شده در زمینۀ ادبیات مشروطه بسنده و عنوانهای دیگر در فهرست منابع و مآخذ ذکر شود.

 

1-3-فرضیه‌ها

1-شعر دورۀ مشروطه (عصر بیداری) دارای مضامین و اندیشه‌‌های تازه است.

2- شعر دوران مشروطه ارزش‌های اجتماعی را منعکس می‌کند.

3-شعر این دوره از نظر کارکرد و شمول عمومیت یافته است.

4-شعر عصر بیداری، زبان نهضت مشروطه و در اختیار روزنامه‌ها و مطبوعات است.

 

1-4-اهداف تحقیق

1-4-1هدف کلی:

تبعیین و بازنمایی شاخص‌ترین مضمون‌ها و پدیده‌های  نو ومظاهر اجتماعی در شعر دوران مشروطه است.

 

1-4-2 اهداف اختصاصی

1-روشنتر شدن اندیشۀ دو شاعر و چهرۀ فرهنگی جامعۀ ایران در دورۀ مشروطه

2-بیان محتوا و مضمون‌ها اجتماعی شعر این دو شاعر

3-تأثیر پذیری شعر این دو شاعر مشروطه ازفضای سیاسی و حرکت‌های اجتماعی

تلاش می‌شود در این تحقیق با بیان درون مایه‌های شعر اجتماعی این  دو شاعر و مقایسۀ آن مضامین، به تجزیه و تحلیل پیرامون آنها پرداخته شود.

 

1-5- روش شناسی تحقیق

1-5-1- نوع روش تحقیق:

نوع روش کتابخانه‌ای است، و با توجه به اینکه آثار خوبی در این زمینه نگاشته شده است. منابع خوبی برای تحقیق هستند.

 1-5-2- روش گردآوری اطلاعات:

گردآوری اطلاعات به شیوۀ کتابخانه‌ای و با استفاده از کتاب‌ها و مقالات موجود انجام شده است.

1-5-3- ابزار گردآوری اطلاعات:

قسمتهایی که پیرامون پدیده‌های اجتماعی و شعر مشروطه می‎باشد را انتخاب و فیش برداری کرده ، سپس مورد تحلیل و بررسی قرار دادم.

1-5-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات :

مقایسۀ شعر شاعران به کمک منابع تحلیلی و تاریخ ادبیاتی است. تحلیل اطلاعات هم بر اساس معیارهای نقد ادبی وهمچنین الگوها و مطالبی که در متون تحلیلی مربوط به این شاعران بوده انجام گرفته است.

 



نوع فایل : word
اندازه فایل : 113
قیمت : 15000
خرید