iNetDoc

کامل ترین منبع دانلود مقاله و تحقیق

پایان نامه رابطه استرس، کیفیت خواب و کمال گرایی با خستگی مزمن و فرسودگی شغلی در معلمان مدارس استثنائی شهر اهواز

نوع : word - قیمت :19000 - تعداد صفحه : 131

بخشی از پایان نامه : 

فهرست مطالب

عنوان

صفحه

چکیده

1

فصل اول

 

مقدمه

3

بیان مسئله

5

اهمیت و ضرورت تحقیق

8

اهداف پژوهش

9

سوال تحقیق

10

فرضیه های تحقیق

10

تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر های تحقیق

 

استرس

10

کیفیت خواب

11

کمال گرایی

11

خستگی مزمن

12

فرسودگی شغلی

13

فصل دوم

 

پیشینه پژوهش

 

فرسودگی شغلی

15

رویکردهای نظری مرتبط با فرسودگی شغلی

17

مراحل ایجاد فرسودگی شغلی

20

فرسودگی شغلی معلمان

21

فرسودگی شغلی در معلمان استثنائی

22

خستگی مزمن

23

ملاک های تشخیص خستگی مزمن

27

شیوع شناسی خستگی مزمن

27

استرس

27

مراحل شکل گیری فشار روانی

33

استرس در معلمان

33

کیفیت خواب

35

خواب بهنجار

36

عوامل موثر بر کیفیت خواب

38

کمال گرایی

39

انواع کمال گرایی

40

ابعاد کمال گرایی

41

نظریه های کمال گرایی

 

نظریه فروید

43

نظریه هورنای

44

نظریه آدلر

48

نظریه پرلز

49

نظریه الیس

50

نظریه بندورا

51

نظریه راجرز

52

نظریه خودتنظیمی

54

پژوهش های انجام شده در داخل کشور

55

پژوهش های انجام شده در خارج از کشور

56

فصل سوم

 

روش تحقیق

 

جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری

61

یافته های توصیفی مربوط به ویژگی های جمعیت شناختی نمونه

62

طرح تحقیق

64

ابزارهای پژوهش

 

مقیاس استرس ادراک شده

64

شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ

66

مقیاس کمال گرایی اهواز

67

مقیاس خستگی چالدر

68

پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش

69

روش اجرا

70

روش تحلیل داده ها

70

فصل چهارم

 

یافته های پژوهش

 

یافته های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش

73

یافته های مربوط به آزمون فرضیه ها

75

معناداری مدل کامل تحلیل همبستگی متعارف

76

استخراج توابع متعارف و ارزیابی تناسب کلی

77

استخراج توابع متعارف قابل تحلیل (آزمون معناداری آماری و عملی توابع)

77

یافته های مربوط به آزمون فرضیه 1

79

یافته های مربوط به آزمون فرضیه 2

80

یافته های مربوط به آزمون فرضیه 3

83

یافته های جانبی

85

فصل پنجم

 

بحث و نتیجه گیری

87

محدودیت های پوزهش

95

پیشنهادهای پژوهش

96

پیشنهادهای کاربردی

97

منابع فارسی

97

منابع لاتین

103

پیوست ها

112

چکیده لاتین

120

 

 

 

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین رابطه‌ بین استرس، کیفیت خواب و کمال‌گرایی با خستگی مزمن و فرسودگی شغلی بود. جامعه‌ی آماری این پژوهش را کلیه‌ی معلمان مدارس استثنایی شهر اهواز تشکیل می‌دادند. نمونه‌ی پژوهش شامل 150 نفر از معلمان مدارس استثنایی بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای به‌ کار رفته در پژوهش حاضر نیز شامل مقیاس استرس ادراک‌شده کوهن، شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ، مقیاس کمال‌گرایی اهواز، مقیاس خستگی چالدر و پرسشنامه فرسودگی مسلش بود. جهت تجزیه و تحلیل آماری از روش همبستگی متعارف (کانونی) و رگرسیون چندگانه استفاده گردید. نتایج نشان داد که مدل متعارف پژوهش حاضر معنی‌دار است و استرس، کیفیت خواب و کمال‌گرایی پیش‌بینی کننده‌ی خستگی مزمن و فرسودگی شغلی می‌باشد. همچنین نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که استرس، کیفیت خواب و کمال‌گرایی پیش‌بین کننده‌ی خستگی مزمن هستند. کمال‌گرایی و کیفیت خواب نیز بهترین پیش‌بینی کننده‌های فرسودگی شغلی بودند. بر اساس یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که سطوح بالای استرس، وضعیت نامطلوب کیفیت خواب و کمال گرایی نقش بسزایی در بروز فرسودگی شغلی و خستگی مزمن در معلمان مدارس استثنایی ایفا می کنند..

واژگان کلیدی: استرس، کیفیت خواب، کمال‌گرایی، خستگی مزمن، فرسودگی شغلی

 

 

مقدمه

امروزه، یکی از جنبه‌های مهم زندگی هر فردی را شغل وی تشکیل می‌دهد. شغل، علاوه بر اینکه هزینه‌های زندگی ما را تأمین می‌کند، نیازهای روانی ما، از قبیل تحرک روانی و بدنی، تماس اجتماعی، احساس خود ارزشمندی، اعتماد و توانمندی را نیز ارضا می‌نماید. در زندگی همه افرادی که دارای شغلی هستند استرس وجود دارد و به گونه‌های مختلف بر آن‌ها فشار روانی وارد می‌کند. تحولات شغلی مانند تغییرات سازمانی، تغییر حقوق و دستمزد، ترفیعات شغلی، ارتباط با مراجعان، اضافه کاری و دگرگونی‌های اجتماعی موضوعاتی هستند که به شکلی بر فرد فشار آورده و او را دچار آشفتگی، نگرانی، تشویش، اضطراب و استرس می‌نماید (قدیمی مقدم، حسینی طباطبایی و جمعه پور، 1384). سلامتی انسان می‌تواند در اثر وجود استرس‌های شغلی دگرگون‌شده و عدم تعادل در حالت جسمی و روانی وی پدیدار شود. استرس‌های طولانی و مداوم محیط کار می‌تواند در نهایت سبب بروز پیامدهایی همچون استعفا، غیبت‌های مکرر، کاهش انرژی و کاهش بازده کاری را به دنبال آورد. 

در آموزش و پرورش ، معلمی شغلی تخصصی و مشکل به شمار می‌آید. عواملی مانند نیازهای متعدد دانش‌آموزان، تفاوت‌های فردی و محدودیت‌های آنان، لزوم پاسخگویی به والدین و مربیان، تغییرهای سریع عقاید و انتظارات در مورد نقش معلمی، آموزش را پیچیده و مشکل ساخته است و آموزگاران آموزش و پرورش استثنایی دارای شرایط کاری پرفشاری هستند. این امر در مورد معلمان مدارس استثنایی که دارای دانش‌آموزان با نیازهای ویژه و مشکلات بیشتری می‌باشند مسئله را وخیم تر کرده است. معلمان مدارس استثنایی مشکلات متفاوتی (از حیث نوع نه میزان) را نسبت به معلمان مدارس عادی تجربه می‌کنند که تا حدودی به علت حاد بودن آن‌ها تحمل‌ناپذیرند. وقتی که این گروه از معلمان در مقابل فشارهای کاری قرار می‌گیرند دچار فرسودگی شغلی[1] می‌شوند. در سال‌های اخیر فرسودگی شغلی معلمان توجه زیادی را به خود معطوف کرده است و در حال گسترش است به طوری که این گروه همیشه در خطر این عارضه قرار می‌گیرند. در مقایسه با مشاغل دیگر، معلمان همواره سطح فرسودگی شغلی بالاتری را نشان می‌دهند. در فنلاند معلمان در مقایسه با کارکنان بخش‌های دیگر خدمات انسانی همچون پزشکی و پیراپزشکی، سطح فرسودگی شغلی بالاتری را گزارش کرده‌اند (هاکانن[2]، بکر[3] و شافلی[4]، 2006). فونتانا و آبوسیری (به نقل از بیانی، محمد کوچکی و محمد کوچکی، 1386) با استفاده از نمونه‌ای از معلمان ابتدایی و متوسطه انگلستان نشان دادند که بیش از 72 درصد معلمان به طور خفیف و 23 درصد نیز به صورت جدی فشارهای روانی ناشی از کار را تجربه می‌کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

بیان مسأله

نشانگان فرسودگی شغلی یک اختلال روانی نیست اما به آهستگی در طول زمان پیشرفت می‌کند و ممکن است به یک ناتوانی تبدیل گردد. پژوهش‌ها نشان داده است، افرادی که از فرسودگی شغلی خود رنج می‌برند، بهره‌وری و کارایی‌شان کاهش می‌یابد و مشارکت کمتری از خود نشان می‌دهند که به طور مستقیم بر سازمان مربوطه نیز تأثیر می‌گذارد (بختیاری، 1388). علائم فرسودگی شغلی ممکن است به مشکلات شخصی و سازمانی منتهی شود. مسلش[5]، شافلی و لیتر[6] (2001) بیان می‌کنند که فرسودگی شغلی در واقع کاهش قدرت سازگاری فرد با عوامل تنش‌زاست و نه درگیری با عوامل تنش زا.

در زمینه فرسودگی شغلی پژوهش‌های مختلف، عواملی همچون فشارزاهای شغلی، مسائل مربوط به محیط‌های کاری و ناخشنودی از شغل را از دلایل این امر می‌دانند. مطالعات زیادی تا دهه 1980 در مورد فرسودگی شغلی صورت گرفته است ولی ریز عوامل فرسودگی شغلی و عوامل ایجادکننده‌ی آن در محیط کار در دهه 1990 بیشتر مدنظر پژوهشگران بهداشت روانی محیط کار بوده است. این در حالی است که گروهی تأثیر محرک‌های بیرونی (درون سازمانی و برون‌سازمانی) را بر جنبه‌های مختلف فرسودگی شغلی، عامل اساسی در بروز شدت فرسودگی شغلی می‌دانند و گروهی دیگر تفاوت‌های فردی و نوع شخصیت افراد را در بروز این عارضه مهم قلمداد می‌کنند (وردی نژاد، 1385). یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر فرسودگی شغلی، استرس است. در زندگی همه افرادی که دارای شغلی هستند، استرس وجود دارد و به گونه‌های مختلف بر آن‌ها فشار روانی وارد می‌کند. تحولات شغلی مانند تغییرات سازمانی، تغییر حقوق و دستمزد، ترفیعات شغلی، ارتباط با مراجعان، اضافه کاری و دگرگونی‌های اجتماعی موضوعاتی هستند که به شکلی بر فرد فشار آورده و او را دچار آشفتگی، نگرانی، تشویش و اضطراب می‌نماید (علوی، جنتی فرد و داوودی، 1388). در حوزه شغلی معلمان مدارس استثنایی این تحولات به شکل گسترده‌تری بروز می‌کند به طوری که میزان استرس و فرسایش روحی و جسمی این قشر بیشتر از معلمان عادی گزارش شده است (بیلینگ سلای[7]، 2005؛ سینگر[8]، 2004). از دیگر متغیرهای مهم در ارتباط با فرسودگی شغلی، کمال‌گرایی[9] است. کمال‌گرایی از جمله سازه­هایی است که مورد توجه بسیاری از روانشناسان قرار گرفته است. کمال‌گرایی برای نخستین بار به عنوان یک سازه­ی تک بعدی توسط برنز[10] (به نقل از هیل[11]، 2004) تعریف شده است. بر طبق این تعریف فرد کمال­گرا بر این باور است که می­تواند با تلاش و کوشش به نتایج کامل دست یابد. این در حالی است که نتایج کامل و بدون نقص دست نایافتنی بوده و تلاش برای دست­یابی به آن‌ها آسیب­های روان­شناختی را در پی خواهد داشت. آپلتون[12]، هال[13] و هیل (2009) در پژوهشی رابطه کمال‌گرایی و فرسودگی را بررسی کردند. نتایج این پژوهش نشان داد که کمال‌گرایی بهنجار با فرسودگی شغلی به طور منفی و کمال‌گرایی نوروتیک با فرسودگی شغلی به طور مثبت مرتبط است.

یکی دیگر از ریز عوامل مؤثر بر پدید آمدن فرسودگی شغلی، کیفیت خواب[14] افراد می‌باشد. خواب یک فرآیند زیستی پویا و بسیار سازمان یافته است که بخش مهمی از زندگی محسوب می‌شود و کمیت خواب با کیفیت تعامل اجتماعی مرتبط شناخته شده است (هایز[15]، 2005). خواب به عنوان یکی از عناصر مهم در چرخه‌های شبانه‌روزی است که با بازسازی قوای فیزیکی و روحی همراه است. به لحاظ فیزیولوژیکی، کیفیت خواب ضعیف می‌تواند منجر به خواب‌آلودگی در طول روز بعد (میلر[16]، 2007)، سطوح پایین سلامت فردی و سطوح بالای خستگی شود (کرنک[17]، 2006). در کنار آن، کیفیت خواب ضعیف با بیماری‌هایی همچون بیماری‌های قلبی، دیابت، التهاب و مشکلات عروقی رابطه دارد (جنکینز[18]، 2005). به لحاظ روان‌شناختی، کیفیت خواب ضعیف منجر به کاهش در عملکرد شناختی می‌شود (میلر، 2007). فراتر از این، با سطوح بالای اضطراب (جومین[19] و مارتین[20]، 2007)، افزایش تنش، بی‌قراری، گیجی، خلق منفی و افسردگی، کاهش بهزیستی روان‌شناختی و رضایت زندگی پایین مرتبط است (لام[21]، 2003). همزمان نیز کیفیت خواب ضعیف با کندی روانی- حرکتی مزمن و مشکلات تمرکز نیز ارتباط مثبتی دارد (بابولتز[22]، براون[23] و ساپر[24]، 2001).

از دیگر موضوعات قابل بررسی در حیطه معلمان مدارس استثنایی، خستگی مزمن است. امروزه ضعف و خستگی از علائم شایع تظاهرکننده در حیطه‌های شغلی است و  بر انجام کار، زندگی خانوادگی و روابط اجتماعی اثرهای منفی می‌گذارد. خستگی یکی از شایع‌ترین نشانه‌هایی است که افراد به خاطر آن به پزشک و مراکز بهداشتی درمانی مراجعه می‌کنند و به دنبال یک علت پزشکی برای خستگی خود می‌باشند. به نظر می‌رسد که این نوع خستگی، طبیعی و نرمال نیست که در اثر کارهای زیاد روزانه و فعالیت‌های جسمی مداوم ایجاد می‌شود و با خواب و استراحت برطرف نمی‌شود. این نوع خستگی، خستگی مزمن[25] است (اسماعیل‌زاده، 1384). خستگی مزمن علامتی مداوم و ناراحت کننده است که با مشکلات جسمانی، روان‌شناختی، رفتاری و شناختی همراه می‌باشد و به مدت شش ماه یا بیشتر، ادامه داشته و تقریباً هر روز احساس می‌شود. احساسی است که توسط فرد به صور مختلف و به شکل احساس باطنی ضعف و میل شدید به استراحت یا خوابیدن نیز بیان می‌گردد و با علائم بالینی دیگری همچون درد در ماهیچه‌ها، گلو درد، سردرد و کسالت شدید همراه است (روزنتال[26]، 2008). عوامل متعددی در سبب‌شناسی خستگی مزمن پیشنهاد شده‌اند اما هیچ‌کدام به اثبات نرسیده‌اند. عواملی همچون عفونت مزمن، عدم تعادل شیمیایی، مشکلات سوخت و ساز، بد نظمی مزمن سیستم ایمنی، اختلال عملکرد عضلانی و نابهنجاری‌های عصبی به عنوان علت‌های پزشکی خستگی مزمن بیان شده‌اند. علاوه بر این در ایجاد خستگی مزمن عوامل روانی- اجتماعی هم مطرح شده است. (نصری، مهرابی زاده هنرمند و نجاریان، 1381).

با توجه به مطالبی که ذکر شد، در زمینه سبب‌شناسی و بررسی عوامل اثرگذار بر پدیدآیی فرسودگی شغلی و خستگی مزمن معلمان مدارس استثنایی، مطالعات اندکی صورت گرفته است. در این پژوهش سعی شده تا به این مسئله پرداخته شود که آیا سه متغیر کلیدی استرس، کیفیت خواب و کمال‌گرایی در ایجاد فرسودگی شغلی و خستگی مزمن معلمان مدارس استثنایی نقش دارند؟ بنابراین پژوهش حاضر به این مسأله می‌پردازد.

 


نوع فایل : word
اندازه فایل : 131
قیمت : 19000
خرید